Мақсат 1.БастаманыинституционалдандыружәнеҚазақстанныңұлттықжәнехалықаралықміндеттемелерініскеасыруғаүлесқосу

Мақсат 2.Білім берудіңбарлықдеңгейлерінде білім алушылардыңклиматтықжәнеэкологиялықсауаттылығынарттыру

Мақсат 3.Білім алушылардыңтұрақты даму құндылықтары мен құзыреттерін, оныңішіндесынижәнежүйеліойлау, ынтымақтастықжәнеазаматтықбелсенділікдағдыларындамыту

Мақсат 4.Климат жәнетұрақты даму мәселелеріноқытуүшінпедагогтердіңкәсібиқұзыреттерінүздіксіздамытудықамтамасызету

Мақсат 5. Мектепинфрақұрылымыныңклиматтықорнықтылығыннығайтужәнеоныңэкологиялықтиімділігінарттыру

Мақсат 6.Әріптестікжелілердіқалыптастыружәнежергіліктіқоғамдастықтарды «Жасылмектептерді» дамытуға тарту

Компоненттердің сипаттамасы

Экологиялықжәнеклиматтықорнықтылықжекелегенбастамашыладамдардыңқызметінетәуелдіболмауытиіс. Ол саясаттықалыптастыру, жоспарлау, міндеттер мен ресурстардыбөлуарқылымектептібасқаружүйесінеенгізіледі.

Тақырыптық аймақтар

• Саясат және жоспарлау –мектептіңэкологиялықкодексі (егер мектеп ұйым ішінде экологияға қатысты ұстанатын қағидаттарын педагогикалық кеңестің шешімімен бекітіп алған болса, аталған кодексті қабылдау міндеттелмейді, ұсынымдық сипатқа ие), орнықты даму саясаты, өлшенетінмақсаттары мен орындаумерзімдерікөрсетілгенжылдықіс-шараларжоспары.
• Ұйымдастыружәнересурстар–тұрақты даму жөніндегіүйлестіруші, білім алушылардың, педагогтердің, әкімшілік, ата-аналар мен техникалық персонал өкілдерініңқатысуыменқұрылған «Жасыл команда» немесе комитет.
• Өзін-өзібағалаужәне мониторинг–жылсайынғыөзін-өзібағалау, энергияны, суды тұтыну мен қалдықтардыесепкеалу, деректердіталдау, жоспардытүзетужәнемектепқоғамдастығынанкерібайланысалуарналары.

›     Тәуекелдердібағалау–өңіргетәнқауіп-қатерлердіескереотырып, жергіліктіклиматтықжәнеэкологиялықтәуекелдердіқұжатталғантүрдебағалау.

›     Сыртқы бағалау–сыртқыбағалауданнемесесертификаттауданөту, «Жасылмектептердің» желілікбастамаларынақатысу.

Мектептіңфизикалықортасышығарындылардыазайту мен климаттыңөзгерусалдарынжеңілдетудіңқұралыретіндеқызмететеді. Соныменқатаролтұрақтымінез-құлықтыкүнделіктітәжірибеарқылықалыптастыратын «үшіншіпедагогке» айналады.

Тақырыптықбағыттар

›     Энергия –электржәнежылуэнергиясынтұтынудыесепкеалу, меншіктікөрсеткіштердіжәнебастапқыдеңгейменсалыстырғандағыөзгерістердіталдау, энергия тиімділігінарттырушараларынқолдану: жарықдиодтыжарықтандыру, ғимараттыжылуоқшаулаужәнеавтоматтыдатчиктерорнату.

›     Су, санитария және гигиена (WASH)–суды тұтынудыесепкеалу, қауіпсізауызсуғақолжетімділіктіқамтамасызету, қыздар мен ұлдарғаарналғанжарамдысанитариялықтораптардыңболуы, су үнемдейтінжабдықтардыпайдаланужәнеетеккіргигиенасынақажеттіжағдайжасау

›     Микроклимат жәнеқоршағанортаныңсапасы–жылытужәнежелдетужүйелерініңжарамдылығы, белгіленгентемпературалықрежимніңсақталуы, ылғалдылық пен зеңніңпайдаболуынбақылау.

›     Қалдықтаржәнеайналмалы экономика–қалдықтардыбөлекжинау, олардыңкөлеміназайту, бірретқолданылатынбұйымдардан бас тарту, органикалыққалдықтардыкомпостаужәнеэлектрондыққалдықтардықауіпсізкәдегежарату.

›     Қауіпсізматериалдар мен сатыпалулар–қауіптіматериалдармен, оныңішіндеасбестпенжәнеқұрамындасынап бар шамдарменқауіпсізжұмысістеу, төменэмиссиялыжәнеэкологиялықтаңбаланғанқұрылысматериалдары мен тазалауқұралдарынабасымдық беру.

›     Жасылинфрақұрылымжәнеаумақ–жергіліктіжәнеқұрғақшылыққатөзімдіөсімдіктүрлерінебасымдықбереотырыпкөгалдандыру, ыстықтанқорғайтынаймақтарқұру, мектепбағындамытужәнежаңбырсуынжинау.

›     Ортаныңқолжетімділігі–ғимарат пен мектепаумағыныңхалықтыңжүріп-тұруышектеулітоптарыүшінкешендіқолжетімділігінқамтамасызету.

Климаттықтақырыптардыбарлықоқупәндерінекіріктіру, тұрақтыболашақүшінқажеттіқұзыреттердідамытужәнеқоршағанортағажауапкершілікпенқараумәдениетінқалыптастыруарқылыбүкіл білім беру үдерісінжетілдірукөзделеді.

Тақырыптықбағыттар

›     Оқытумазмұны–білім берудіңбарлықдеңгейлеріндегіоқупәндерінеклиматтыңөзгеруі мен тұрақты даму тақырыптарынкіріктіру, жергіліктіжағдайлардыескеретін «Жасылсабақтарды» өткізу.

›     Күнделіктітәжірибелержәнеақпараттандыру–білім алушылардыңқатысуыменресурстардыбақылау, қалдықтардыбасқарусияқтытұрақтытәжірибелердіенгізу, экологиялықстендтер мен хабарландыруларарқылыкөрнекіақпараттарату.

›     Белсендіәдістер мен жобалар–дебаттар, рөлдікойындар мен кейстерсияқтыинтерактивтіжәнеіс-әрекеткенегізделгенәдістердіқолдану, білім алушылардыңжобалары мен зерттеулерін, конкурстар мен конференциялардыұйымдастыру.

›     Оқытудыңүздіксіздігі–климаттықдағдарыстар мен төтеншежағдайларкезінде, оныңішіндеқашықтаноқытуформаттарынқолдануарқылыоқуүдерісінжалғастыружоспарыныңболуы.

›     Цифрлықресурстаржәнемектепаумағындаоқыту–ұлттықжәнеөңірлік онлайн-ресурстардыпайдалану, мектепаумағы мен жергіліктібиоалуантүрліліктіоқуортасыретіндеқолдану.

›     Құзыреттержәнепсихологиялықорнықтылық–практикалықэкологиялықдағдылардықалыптастыру, климаттықалаңдаушылықпенжұмысістеу, құзыреттердібағалаужәнеолардың даму динамикасынбақылау.

«Жасылмектеп» тұжырымдамасыніскеасырубүкілұжымныңжүйеліжұмысынанегізделеді. Бұлқызметкерлердіңқұзыреттерінмақсаттытүрдедамытуды, тәжірибеалмасуқоғамдастықтарынқалыптастыруды, олардыңеңбегінмойындау мен ынталандырудыжәнеәл-ауқатынақамқорлықжасаудыталапетеді.

Тақырыптық бағыттар

• Біліктілікті арттыру–педагогтерді климат жәнетұрақты даму мәселелерібойыншажүйеліоқыту, олардыңкәсібиқұзыреттерінөзін-өзібағалауынұйымдастыру.

›     Материалдарғақолжетімділік–әдістемелікқұралдармен, цифрлықресурстарменжәнеүздіктәжірибелерқорыменқамтамасызету.

›     Өзараіс-қимылжәнетәлімгерлік–мектепішіліктәжірибеалмасу, сыртқыкәсібиқоғамдастықтарғақатысужәнебасқамектептергетәлімгерлікқолдаукөрсету.

›     Барлыққызметкерлерді тарту–техникалықжәнеқызметкөрсетушіперсоналға, сондай-ақасханақызметкерлеріненұсқама беру, олардыресурстардыүнемдеу мен салауаттыортанысақтауғабағытталғанжұмыстарғақатыстыру.

›     Еңбектіынталандыру–педагогтердіңтұрақты даму саласынақосқанүлесінбағалаужәнеынталандырутөлемдеріжүйесіндеескеру.

«Жасылмектеп» тұрақтытәжірибелердіңорталығына, отбасылар мен жергіліктіқоғамдастықтағыөзгерістердіңқозғаушыкүшіне, сондай-ақөңірлікжәнеұлттықбастамалардыңбелсендіқатысушысынаайналады.

Тақырыптық бағыттар

• Отбасы және ата-аналар–ата-аналардытұрақты даму жөніндегібастамаларға, акцияларғажәнебірлескенжобаларға тарту.
• Ұйымдармен әріптестік –үкіметтікемесұйымдармен, бизнес өкілдерімен, мемлекеттікоргандарменжәнежоғарыоқуорындарыменкелісімдержасау, бірлескеніс-шараларөткізужәнесарапшыларды тарту.
• Білім алушылардыңқоғамдықбелсенділігі — волонтерлікқызметкежәнекөгалдандыру, аумақтардытазалау, қалалықжәнеөңірлікэкологиялықнауқандарсияқтыіс-шараларғақатысу.
• Құжаттау және тәжірибе алмасу — іскеасырылғантәжірибелердітіркеу, форумдарға, конференцияларғажәнебасқамектептерменбірлескеніс-шараларғақатысу.
• Ресурстық орталық — мектептіңбасқа білім беру ұйымдарынатәлімгерліккөрсететінресурстықорталықретіндеқызмететуіжәнеоныңтиімдітәжірибелерінөңіркөлеміндетарату.

Қазақстанғаарналған «Жасылмектеп» тұжырымдамасыхалықаралықтәжірибенікешендіталдаунегізіндеәзірленіп, еліміздіңклиматтықтәуекелдері, нормативтік-құқықтықбазасы мен ұлттықбасымдықтарыескерілеотырыпбейімделген.

Цель 1. Институализация инициативы и вклад в реализацию национальных и международных обязательств Казахстана

Цель 2. Повышение климатической и экологической грамотности учащихся на всех уровнях образования

Цель 3. Развитие у учащихся ценностей и компетенций устойчивого развития: критического и системного мышления, сотрудничества, гражданской активности

Цель 4. Обеспечение непрерывного развития компетенций педагогов для преподавания климата и устойчивого развития

Цель 5. Укрепление климатоустойчивости школьной инфраструктуры и повышение её экологической эффективности

Цель 6. Формирование партнёрских сетей и вовлечение местных сообществ в развитие зелёных школ

Описание компонентов

Экологическая и климатическая устойчивость не зависят от отдельных энтузиастов, а встроены в систему управления школы через политики, планирование, распределение ролей и ресурсов.

Тематические области

›     Политика и планирование — экологический кодекс школы, политика устойчивого развития, годовой план мероприятий с измеримыми целями и сроками.

›     Организация и ресурсы — координатор по устойчивому развитию, зелёная команда (комитет) с участием учащихся, педагогов, администрации, родителей и техперсонала.

›     Самооценка и мониторинг — ежегодная самооценка, учёт энергии, воды и отходов, анализ данных и корректировка плана, каналы обратной связи сообщества школы.

›     Оценка рисков — задокументированная оценка локальных климатических и экологических рисков с учётом регионального профиля угроз.

›     Внешнее признание — внешняя оценка или сертификация, участие в сетевых инициативах зелёных школ.

Физическая среда школы одновременно служит инструментом для снижения выбросов и смягчения последствий изменения климата, а также становится «третьим педагогом» - средой, которая учит устойчивому поведению через практику.

Тематические области

›     Энергия — учёт потребления электроэнергии и тепла, удельные показатели и динамика к базовому уровню, меры энергоэффективности (LED-освещение, утепление, датчики).

›     Вода и санитария (WASH) — учёт водопотребления, безопасная питьевая вода, исправные раздельные санузлы, водосберегающее оборудование, условия для менструальной гигиены.

›     Микроклимат и качество среды — исправные отопление и вентиляция, нормативный температурный режим, контроль сырости и плесени.

›     Отходы и циркулярная экономика — раздельный сбор, сокращение отходов и отказ от одноразовых изделий, компостирование, утилизация электронных отходов.

›     Безопасные материалы и закупки — безопасное обращение с опасными материалами (асбест, ртутьсодержащие лампы), приоритет низкоэмиссионных и экомаркированных материалов и чистящих средств.

›     Зелёная инфраструктура и территория — озеленение с приоритетом местных и засухоустойчивых видов, защита от жары, школьный сад, сбор дождевой воды.

›     Доступность среды — комплексная доступность здания и пришкольной территории для маломобильных групп населения.

Трансформация всего образовательного процесса через интеграцию климатических тем во все предметы, развитие компетенций для устойчивого будущего и формирование культуры ответственного отношения к окружающей среде.

Тематические области

›     Содержание обучения — темы изменения климата и устойчивого развития в предметах на всех уровнях, «зелёные уроки» с локальным контекстом.

›     Повседневные практики и информирование — устойчивые практики с участием учащихся (мониторинг ресурсов, обращение с отходами), видимое информирование — экостенд, объявления.

›     Активные методы и проекты — интерактивные и деятельностные методы (дебаты, ролевые игры, кейсы), ученические проекты и исследования, конкурсы и конференции.

›     Непрерывность обучения — план продолжения учебного процесса при климатических кризисах и ЧС, включая дистанционные форматы.

›     Цифровые ресурсы и обучение на территории — национальные и региональные онлайн-ресурсы, использование пришкольной территории и местного биоразнообразия как учебной среды.

›     Компетенции и психологическая устойчивость — практические экологические навыки, работа с климатической тревожностью, оценивание компетенций и отслеживание динамики.

Реализация концепции Зеленой школы опирается на системную работу всего коллектива. Это требует целенаправленного развития компетенций, создания сообществ практики, признания усилий и заботы о благополучии персонала.

Тематические области

›     Повышение квалификации — регулярное обучение педагогов по темам климата и устойчивого развития, самооценка их компетенций.

›     Доступ к материалам — методические пособия, цифровые ресурсы, базы лучших практик.

›     Взаимодействие и наставничество — внутришкольный обмен опытом, внешние профессиональные сообщества, наставничество для других школ.

›     Вовлечение всего персонала — инструктаж и участие технического, обслуживающего персонала и работников столовой в ресурсосбережении и поддержании здоровой среды.

›     Признание и стимулирование — учёт вклада педагогов в области устойчивого развития в системе оценки и стимулирующих выплат.

Зелёная школа становится центром устойчивых практик, катализатором изменений в семьях и местном сообществе, а также активным участником региональных и национальных инициатив.

Тематические области

›     Семьи и родители — вовлечение родителей в инициативы, акции и совместные проекты по устойчивому развитию.

›     Партнёрства с организациями — соглашения с НКО, бизнесом, органами власти и университетами, совместные мероприятия и приглашённые эксперты.

›     Общественная активность учащихся — волонтёрство и экологические акции: озеленение, уборка территорий, городские и региональные кампании.

›     Документирование и обмен опытом — фиксация практик, участие в форумах, конференциях и совместных мероприятиях со школами.

›     Ресурсный центр — школа выступает наставником и ресурсным центром для других школ, её практики тиражируются в регионе.

Концепция зелёной школы для Казахстана разработана на основе комплексного анализа международной практики с адаптацией под национальный контекст: климатические риски, нормативную базу и приоритеты страны.

СТАНДАРТ

«Қазақстан Республикасының жасыл мектебі»

Стандарт жобасы. 1.1-нұсқа

2026 жылғы шілде

Мазмұны

1. Кіріспе5                                                                                                                                    

1.1. Стандартты әзірлеудің алғышарттары5                                                                        

Халықаралық міндеттемелер5                                                                                          

Ұлттық нормативтік және стратегиялық база5                                                                 

1.2. Қазақстан Республикасы үшін Жасыл мектеп стандартының өзектілігі6                   

1.3. Стандартты әзірлеу барысы7                                                                                         

1.4. Стандарттың мақсаты мен міндеттері8                                                                         

2. Қолданылу саласы және нысаналы топтар8                                                                       

3. Терминдер, анықтамалар және қысқартулар9                                                                     

3.1. Терминдер мен анықтамалар9                                                                                       

3.2. Қысқартулар11                                                                                                                 

4. Жасыл мектеп тұжырымдамасы11                                                                                       

4.1. Анықтамасы11                                                                                                                 

4.2. Біртұтас мектеп тәсілі және бес компонент11                                                               

4.3. Жасыл мектептің негізгі қағидаттары12                                                                        

4.4. Қазақстандағы жасыл мектептің мақсаттары13                                                            

4.5. Стандартқа негіз болған халықаралық шеңберлер14                                                  

5. Стандарт құрылымы және бағалау жүйесі14                                                                       

5.1. Критерийлер, индикаторлар және тексеру әдістері14                                                 

5.2. Өлшеу тәсілі: үздіксіз жетілдіру15                                                                                  

5.3. Міндетті және қосымша критерийлер16                                                                        

5.4. Балдардың салмақтары16                                                                                              

5.5. Тану деңгейлері16                                                                                                           

5.6. Өзін-өзі бағалау тәртібі17                                                                                               

6. Критерийлер мен индикаторлар17                                                                                       

1-компонент. Басқару, саясат және мониторинг18                                                              

1.1. ТД жөніндегі жасыл комитет18                                                                                   

1.2. Жасыл мектеп саясаты / Мектепті дамыту бағдарламасындағы бөлім18              

1.3. Тұрақты даму жөніндегі үйлестіруші19                                                                      

1.4. Жасыл мектеп саясатын жария орналастыру19                                                       

1.5. Мектеп қоғамдастығымен кері байланыс19                                                              

1.6. Климаттық және экологиялық тәуекелдерді бағалау19                                           

2-компонент. Мектептің инфрақұрылымы, ресурстары және қоршаған ортаға әсері20   

2.1. Энергия тұтынуды есепке алу20                                                                                

2.2. Электр энергиясын есепке алу аспаптары20                                                           

2.3. Су тұтынуды есепке алу20                                                                                         

2.4. Су тұтынуды есепке алу аспаптары21                                                                      

2.5. Ауызсу21                                                                                                                      

2.6. Санитария21                                                                                                                

2.7. Жасыл аймақ22                                                                                                           

2.8. Үй-жайлардың температуралық режимі мен микроклиматы22                                

2.9. Энергия тиімділігі шаралары22                                                                                  

2.10. Суды тиімді пайдалану шаралары23                                                                       

2.11. Қалдықтарды азайту23                                                                                             

2.12. Қалдықтарды бөлек жинау24                                                                                   

2.13. Шығарындылары төмен және экологиялық таңбаланған материалдар24          

2.14. Мектеп аумағын ұйымдастыру24                                                                             

2.15. Қозғалысы шектеулі топтар үшін қолжетімділік25                                                  

2.16. Баламалы көлік25                                                                                                     

3-компонент. Оқыту және тұрақты даму мәдениеті25                                                         

3.1. Оқу жоспарларында климат және тұрақты даму тақырыптарын пайдалану25     

3.2. Мектепішілік білім алушылар жобалары, іс-шаралар және қосымша білім беру26                                                                                                                                  

3.3. Күнделікті орнықты тәжірибелер және ақпараттандыру26                                      

3.4. Табиғи ортада оқыту27                                                                                               

3.5. Тұрақты даму бойынша оқу нәтижелерін өлшеу27                                                   

4-компонент. Кадрлық әлеует және кәсіби даму28                                                             

4.1. Педагогтердің біліктілігін арттыру28                                                                          

4.2. Әдістемелік материалдарға қолжетімділік28                                                            

4.3. Мектепішілік тәжірибе алмасу28                                                                                

4.4. Техникалық және қызмет көрсетуші персоналды тарту29                                       

4.5. Ынталандыру кезінде есепке алу29                                                                          

5-компонент. Қоғамдастықты тарту және әріптестік29                                                        

5.1. Ұйымдармен әріптестік29                                                                                            

5.2. Білім алушылардың қоғамдық белсенділігі29                                                          

5.3. Ата-аналар мен отбасыларды тарту30                                                                      

5.4. Тәжірибе алмасу және ресурстық орталық рөлі30                                                   

7. Енгізу және ұлттық мониторингпен байланыс30                                                                  

8. Пайдаланылған әдебиеттер31                                                                                              

8.1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері мен стратегиялық құжаттары 31                                                                                                                           

8.2. Жасыл мектептің халықаралық шеңберлері, стандарттары мен тұжырымдамалары32                                                                                                             

8.3. Жобалық құжаттар33                                                                                                       

А қосымшасы. Ұлттық деңгейдегі жүйелік индикаторлар35                                                   

Б қосымшасы. Өңір мен климаттық ауданның сәйкестігі35                                                    

В қосымшасы. Мектептің өзін-өзі бағалау чек-парағы37                                                         

1. Кіріспе

1.1. Стандартты әзірлеудің алғышарттары

«Қазақстан Республикасының жасыл мектебі» стандарты елдің халықаралық міндеттемелеріне және қолданыстағы ұлттық нормативтік әрі стратегиялық базаға негізделеді. Бұл құжаттарда қауіпсіз білім беру ортасына, экологиялық білім беруге және климат саласындағы іс-қимылға қойылатын талаптар қамтылған. Стандарт осы талаптарды жекелеген мектеп деңгейінде іске асыру тетіктеріне айналдырып, экологиялық және климаттық орнықтылыққа қол жеткізудегі ілгерілеу деңгейін өлшеуге мүмкіндік береді.

Халықаралық міндеттемелер

• Қазақстан 1994 жылы ратификациялаған БҰҰ-ның Бала құқықтары туралы конвенциясы балаларға таза суға, санитарияға және сапалы білімге қол жеткізуді қамтитын қауіпсіз әрі қолайлы ортаны қамтамасыз ету міндеттемесін бекітеді.
• Париж келісімі және Қазақстан Республикасының ұлттық деңгейде айқындалатын үлесі (ҰДАҮ) шығарындыларды азайту бағытын белгілейді және климат саласындағы білім беруді ұлттық шаралардың қатарына енгізеді.
• Тұрақты даму мақсаттары, ең алдымен, Қазақстанның Ерікті ұлттық шолуында көрініс тапқан ТДМ 4.7 (тұрақты даму мүддесіндегі білім беру) және ТДМ 13 (климаттың өзгеруіне қарсы күрес).
• Қазақстан 2025 жылы қосылған Балалар, жастар және климат саласындағы іс-қимыл туралы декларация: ел климат саясатын әзірлеу кезінде балалардың осалдығын ескеруге және олардың шешім қабылдауға мазмұнды қатысуын қамтамасыз етуге міндеттеме алды.
• Орталық Азия елдеріне арналған «Жасыл мектеп» өңірлік платформасын (ЖМӨП) 2026 жылғы 23 сәуірде Астанада өткен Өңірлік экологиялық саммитте (ӨЭС-2026) Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстанның экология және білім министрлері мақұлдады.

Ұлттық нормативтік және стратегиялық база

«Қазақстан Республикасының жасыл мектебі» стандарты Қазақстан Республикасының заңнамасы мен стратегиялық құжаттарында бекітілген мақсаттар мен нормаларға негізделеді:

• 2026 жылғы 15 наурыздағы республикалық референдумда қабылданып, 2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілген Қазақстан Республикасының Конституциясы: 3-баптың 1-тармағында жоғары экологиялық мәдениетті қалыптастыру мемлекет қызметінің негізгі қағидаттарының бірі ретінде белгіленген.
• 2021 жылғы 2 қаңтардағы № 400-VI ҚРЗ Қазақстан Республикасының Экология кодексі.
• Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 30 мамырдағы № 577 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі тұжырымдама және оны іске асыру жөніндегі 2024–2030 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары.
• Қазақстан Республикасының 2060 жылға дейінгі көміртегі бейтараптығына қол жеткізу стратегиясы (Қазақстан Республикасы Президентінің 2023 жылғы 2 ақпандағы № 121 Жарлығы).
• Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 249 қаулысы).
• «Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамытудың 2024–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 31 қазандағы № 910 қаулысы).
• Білім беру ұйымдарындағы «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы (Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2024 жылғы 30 шілдедегі № 194 бұйрығы, 2025 жылғы 26 мамырдағы № 123 бұйрықтың редакциясында).
• Білім беру саласындағы «Жайлы мектеп» пилоттық ұлттық жобасы (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 30 қарашадағы № 963 қаулысы) және оның кеңейтілген «Келешек мектептері» моделі.

1.2. Қазақстан Республикасы үшін Жасыл мектеп стандартының өзектілігі

ЮНИСЕФ бағалауы бойынша Қазақстандағы балалардың 84%-ы аптап ыстықтың, 55%-ы, ең алдымен оңтүстік және батыс өңірлерде, су тапшылығының, 73%-ы, әсіресе жылдың суық мезгілінде Қарағандыда, Астанада, Алматыда және Шығыс Қазақстан қалаларында, ауаның ластануының әсеріне ұшырайды. ЮНИСЕФ-тің балаларға төнетін климаттық қауіптер туралы баяндамасының (2026 жылғы маусым) деректеріне сәйкес, елдегі балалардың 25,5%-ы бір мезгілде кемінде үш климаттық қауіптің әсеріне ұшырайды; Қазақстан үшін ең жиі кездесетін үйлесім — аптап ыстық, құрғақшылық және құмды-шаңды дауылдар. 2024 жылғы көктемгі су тасқыны елдің бірқатар өңірінде оқу процесін бұзды.

Осыған байланысты білім беру жүйесінің алдында үш міндет тұр. Біріншісі — мектептегі балалардың қауіпсіздігі мен денсаулығы: ыстықтан болатын күйзеліс, тоңу, ауа сапасы және қауіпсіз суға қолжетімділік баланың өзін-өзі сезінуіне, сабаққа қатысуына және зейінін шоғырландыру қабілетіне тікелей әсер етеді. Екіншісі — оқытудың үздіксіздігі: мектеп ауа райының төтенше құбылыстары мен төтенше жағдайлар кезінде жұмысын жалғастыруға немесе баламалы форматтарға көшуге тиіс. Үшіншісі — құзыреттерді қалыптастыру: климаттық сауаттылық, практикалық дағдылар және әрекет ету қабілеті балаларға өзгермелі климат жағдайында өмір сүру және еңбек ету үшін қажет.

Сонымен қатар мектеп энергияны, суды және материалдарды едәуір тұтынатын әрі қалдық түзетін нысан болып табылады. Мектептің қоршаған ортаға өз әсерін азайтуы — ұлттық климаттық мақсаттарға қосылатын үлес қана емес, сонымен бірге педагогикалық құрал: мектеп ортасы күнделікті тәжірибе арқылы орнықты мінез-құлыққа үйретеді. Сондықтан тұрақты даму мүддесіндегі білім берудің халықаралық тәжірибесінде қоршаған ортаға әсерді жұмсарту мен климаттың өзгеруіне бейімделу өзара сабақтас екі маңызды міндет ретінде қарастырылады.

Соңында, жасыл мектеп елде басталып кеткен жұмыстармен — жаңа мектептерді ауқымды салу, білім беру мазмұнын жаңарту және экологиялық мәдениетті дамыту бағыттарымен сабақтасады. Бірыңғай стандарт осы бағыттарға ортақ тіл, өлшенетін критерийлер жиынтығын және өзгерістерді бақылау тетігін ұсынады.

1.3. Стандартты әзірлеу барысы

Стандарт ЮНИСЕФ-тің Қазақстандағы консультациялық тапсырмасы шеңберінде Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясымен, Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігімен және Экология және табиғи ресурстар министрлігімен әріптестікте әзірленді. Жұмыс мынадай ретпен жүргізілді:

• Жасыл мектептің халықаралық тәжірибелері мен тұжырымдамаларына кабинеттік талдау жүргізілді. Халықаралық шеңберлер мен стандарттар (ЮНЕСКО, ЮНИСЕФ, Білім беру жөніндегі жаһандық әріптестік, FEE Eco-Schools, GADRRRES), білім беруді климаттық күн тәртібімен байланыстыратын бағдарламалық құжаттар, сондай-ақ өзін-өзі бағалаудың қолданбалы құралдары мен чек-парақтар зерделенді (2025 жылғы желтоқсан).
• Ұлттық контекске кабинеттік талдау жүргізілді. Климаттық, инфрақұрылымдық және әлеуметтік факторлар, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы мен стратегиялық құжаттары, мектеп құрылысының мемлекеттік бағдарламалары және жасыл мектептердің қолданыстағы ұлттық тәжірибелері талданды (2025 жылғы желтоқсан).
• Мүдделі тараптармен сұхбаттар мен консультациялар өткізілді. Бейінді мемлекеттік органдардың, Ұлттық білім академиясының, білім беру және сараптама ұйымдарының өкілдерімен жұмыс талқылаулары жүргізіліп, ұлттық басымдықтар, институционалдық дайындық және енгізудің практикалық шарттары нақтыланды (2025 жылғы желтоқсан).
• Жасыл мектеп индикаторлары мен сертификаттау модельдеріне шолуды қоса алғанда, аналитикалық шолу және алдын ала жергіліктендірілген шеңбер әзірленді (2026 жылғы наурыз).
• Бес компонентті қамтитын Қазақстанға арналған жасыл мектеп тұжырымдамасы, Стандарттың алғашқы нұсқасы және критерийлер мен индикаторлар қамтылған мектептің өзін-өзі бағалау чек-парағы әзірленді (2026 жылғы мамыр).
• Стандарт пен чек-парақ Ұлттық білім академиясының өкілдерімен, мектеп директорларымен, жоғары мектеп сарапшыларымен, министрліктер өкілдерімен, сондай-ақ халықаралық рецензенттермен талқыланды (2026 жылғы маусым).
• Одан әрі пилоттық сынақтан өткізуге арналған стандарт пен чек-парақтың қорытынды нұсқасы әзірленді (2026 жылғы шілде).

Келесі кезеңдер: әдістемелік ұсынымдарды, чек-парақты толтыру жөніндегі нұсқаулықты және педагогтерді даярлау бағдарламасын әзірлеу (2026 жылғы шілде–тамыз); таңдалған өңірлерде стандартты пилоттық қолдану (2026 жылғы қыркүйек–қазан); пилот нәтижелері бойынша деңгейлердің шекті мәндері мен балл жүйесін калибрлеу (2026 жылғы қараша); өзін-өзі бағалау деректерін ұлттық мониторинг жүйесіне кіріктіру (2026 жылғы қараша–желтоқсан).

1.4. Стандарттың мақсаты мен міндеттері

Стандарттың мақсаты — жасыл мектеп тұжырымдамасы шеңберінде білім беру ұйымының қызметіне қойылатын бірыңғай талаптарды белгілеу және білім алушылардың экологиялық мәдениетін қалыптастыруға әрі мектеп ортасының климаттық орнықтылығын арттыруға ықпал ету үшін осы қызметті бағалау мүмкіндігін қамтамасыз ету.

Міндеттері

• мектептерді ағымдағы жағдайды, жетілдіру бағыттарын және өздерінің бастапқы деңгейіне қатысты өзгеріс динамикасын көрсететін жыл сайынғы өзін-өзі бағалау құралымен қамтамасыз ету;
• мектептердің білім алушылардың экологиялық мәдениетін қалыптастыру, экологиялық тұрғыдан тиімді және климатқа орнықты инфрақұрылымды дамыту жөніндегі қызметі туралы объективті әрі шынайы ақпарат алу;
• педагогикалық ұжымдар мен экоклубтардың жасыл тәжірибелерді енгізудегі табысты тәжірибесін тарату;
• білім беру ұйымдарын «Таза Қазақстан» тұжырымдамасы мен «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасында бекітілген Қазақстан Республикасының экологиялық күн тәртібіне сәйкес өзгерістерге ынталандыру;
• деңгейлерді кезең-кезеңімен тану жүйесі арқылы экологиялық бағыттағы мектептердің танымалдығы мен беделін арттыру.

2. Қолданылу саласы

Стандарт меншік нысанына қарамастан, Қазақстан Республикасының қалалық, ауылдық және шағын жинақты мектептерін қоса алғанда, орта білім беру ұйымдарына қолданылады. Стандартты қолдану ерікті сипатта болады. Стандарт бақылау, қадағалау немесе санкция қолдану құралы болып табылмайды. Ол мектеп басшыларына, тұрақты даму жөніндегі үйлестірушілерге, педагогтерге, жасыл командаларға, білім беруді басқару органдарына, сондай-ақ климат және тұрақты даму мәселелерінде мектептерге қолдау көрсететін ұйымдарға арналған.

3. Терминдер, анықтамалар және қысқартулар

3.1. Терминдер мен анықтамалар

3.2. Қысқартулар

4. Жасыл мектеп тұжырымдамасы

4.1. Анықтамасы

Жасыл мектеп — экологиялық орнықтылық пен климаттың өзгеруі мәселелерін оқытуға, басқаруға және инфрақұрылымға жүйелі түрде кіріктіретін, білім алушыларда климаттық және экологиялық сын-қатерлерді шешуге қатысу құзыреттерін қалыптастыратын әрі климаттық орнықтылықты және өзінің экологиялық ізін азайтуды іс жүзінде көрсететін білім беру ұйымы. Инфрақұрылымы мен оқу процесін ұйымдастыру тұрғысынан жасыл мектеп бір мезгілде климатқа орнықты мектеп болып табылады: ол климаттық және экологиялық күйзелістер кезінде жұмыс істеу, қалпына келу және білім алушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету қабілетін сақтайды.

4.2. Біртұтас мектеп тәсілі және бес компонент

Стандарттың негізінде біртұтас тәсіл (whole-school approach) жатыр: мектеп тұрақты даму қызметтің барлық саласына кіріктірілген біртұтас жүйе ретінде қарастырылады.

Стандарт бес компонент бойынша құрылымдалған:

Компоненттер өзара байланысты және тек бірге іске асқанда нәтижелі болады. Басқару (1-компонент) мақсаттарды белгілеп, жауапкершілікті бөледі; инфрақұрылым (2-компонент) физикалық жағдай жасап, бір мезгілде оқу материалы ретінде қызмет етеді; оқыту (3-компонент) осы жағдайларды білім мен тәжірибеге айналдырады; кадрлық әлеует (4-компонент) ұжымның мұны іске асыру қабілетін қамтамасыз етеді; ал қоғамдастық (5-компонент) нәтижені мектептен тыс ортаға таратып, сыртқы ресурстарды мектепке қайта әкеледі.

4.3. Жасыл мектептің негізгі қағидаттары

• Біртұтас тәсіл. Мектеп біртұтас экожүйе ретінде қарастырылады; тұрақты даму басқаруға, инфрақұрылымға, оқу процесіне, педагогтердің жұмысына және қоғамдастықпен өзара іс-қимылға кіріктіріледі.
• Балаға бағдарлану және қатысу. Балалардың шешім қабылдауға және мектептің өзін-өзі басқаруына қатысуы, оның ішінде климаттық алаңдаушылықпен жұмыс кезінде, әрекет ету қабілеті мен жауапкершілікті қалыптастырудың негізгі факторы ретінде қарастырылады.
• Жергілікті жағдаймен байланыс. Мектеп орналасқан аумақтың нақты климаттық және экологиялық тәуекелдері ескеріледі.
• Инфрақұрылымның климаттық орнықтылығы. Мектеп климаттық тәуекелдерге бейімделген, экологиялық ізі азайтылған және энергия тиімділігі арттырылған қауіпсіз кеңістік болуға тиіс.
• Практикалық қолданылымдылық. Талаптар мектептердің ресурстық шектеулерін ескереді, қолданыстағы рәсімдер мен құжаттарға сүйенеді және артық есептілікті туындатпайды.
• Үздіксіз жетілдіру және деректерге сүйену. Мектеп көрсеткіштерін өзінің базалық (бастапқы) мәндеріне қатысты жақсартады; шешімдер жиналған деректер негізінде қабылданады.
• Кезеңділік және әмбебаптық. Мектептердің барлық түрі үшін кіру шегі төмен болып, танудың неғұрлым жоғары деңгейлеріне дәйекті түрде ілгерілеу көзделеді.

4.4. Қазақстандағы жасыл мектептің мақсаттары

Әрбір мақсат жүйелік деңгейдегі (министрліктер, Ұлттық білім академиясы) және мектеп деңгейіндегі міндеттер арқылы нақтыланады. Осы стандарттың критерийлері мектеп деңгейіне қатысты.

4.5. Стандартқа негіз болған халықаралық шеңберлер

Стандарт құрылымы халықаралық тәсілдерді жинақтауға негізделген. Терминологиядағы айырмашылықтарға қарамастан, бұл тәсілдер жасыл мектепті оқыту, тәжірибе және тұрақты даму құндылықтары өзара байланысқан кеңістік ретінде түсінуде тоғысады.

Өңірлік және елдік тәжірибе (АҚШ, Нидерланд, Өзбекстан, Армения, Грузия, Түрікменстан, Үндістан, Сингапур, Ресей) жасыл мектептердің орнықты бағдарламалары деректер алынғанға дейін белгіленген қатаң бірыңғай лимиттерге емес, өзін-өзі бағалауға, мониторингке және біртіндеп жетілдіруге негізделетінін көрсетеді.

5. Стандарт құрылымы және бағалау жүйесі

5.1. Критерийлер, индикаторлар және тексеру әдістері

Стандарт бес компонентке бөлінген 36 критерийден тұрады. Әрбір критерийге бір немесе бірнеше индикатор — мектеп өзін-өзі бағалау кезінде жауап беретін нақты сұрақтар сәйкес келеді; индикаторлардың жалпы саны — 111. Әр критерий бойынша іріктемелі аудит немесе сыртқы верификация кезінде жауапты растайтын құжаттар не бақылау нәтижелері түріндегі тексеру әдісі көрсетілген.

Критерийлер мен индикаторларды ажырату кейіннен ұлттық мониторинг жүйесімен кіріктіру үшін аса маңызды: критерий мектептің басқарушылық немесе инфрақұрылымдық шешімін көрсетсе, индикатор біріктіруге жарамды деректер бірлігі болып табылады.

5.2. Өлшеу тәсілі: үздіксіз жетілдіру

Стандарт заңнамада бекітілген нормаларды қоспағанда, ресурстарды тұтынудың қатаң лимиттері мен қамтудың нысаналы мәндерін әдейі белгілемейді. Бұған базалық деректердің болмауы себеп: өзін-өзі бағалаудың алғашқы цикліне дейін көптеген көрсеткіш бойынша мектептердің нақты бөлінісі белгісіз; ал деректерсіз белгіленген лимиттер мектептердің көпшілігі үшін не қолжетімсіз болады, не ешқандай күш-жігерді талап етпейді.

Оның орнына үздіксіз жетілдіру моделі қолданылады: мектеп әсердің маңызды аспектілері мен жергілікті тәуекелдерді айқындайды, оларды өлшейді, өздерінің базалық (бастапқы) мәндеріне қатысты көрсеткіштерді жақсартады, нәтижені қайта бағалайды және жаңа мақсаттар қояды. Алғашқы өзін-өзі бағалау мектептің базалық (бастапқы) мәндерін тіркейді.

Ел бойынша деректерді біріктіру жүйелі көрініс береді: егер бірінші жылы мектептердің 70 %-ы қауіпсіз ауызсуға еркін қолжетімділік бар екенін, ал екінші жылы 75 %-ы мәлімдесе, жүйе деңгейінде жақсару тіркеледі. Пилот пен мониторингтің алғашқы циклдерінің нәтижелері бойынша сандық бағдарлар мен лимиттер климаттық аудандарға (Б қосымшасы) және мектеп түрлеріне байланысты енгізілуі мүмкін.

5.3. Міндетті және қосымша критерийлер

Критерийлер екі түрге бөлінеді.

• Міндетті критерийлер (15) жасыл мектептің базалық деңгейін құрайды және барлық мектеп үшін бірдей. Олар басқарудың ең төменгі шеңберін, ресурстарды есепке алуды, су мен санитарияға қолжетімділікті, тақырыптарды оқытуға кіріктіруді, педагогтерді даярлауды және қоғамдастықпен жұмысты қамтиды. Олар үшін балл есептелмейді: критерий не орындалады, не орындалмайды.
• Қосымша критерийлер (21) озық және көшбасшылық тәжірибелерді көрсетеді. Әрбір орындалған қосымша критерий үшін балл беріледі.

5.4. Балдардың салмақтары

Қосымша критерийлер тәжірибенің маңыздылығына, оның климаттық орнықтылық пен балалар денсаулығын қорғауға қосатын үлесіне, сондай-ақ енгізудің еңбек сыйымдылығына қарай әртүрлі салмаққа ие:

Барлық критерий толық қолданылған жағдайда қосымша балдардың ең жоғары ықтимал жиынтығы 44 балды құрайды. Салмақтардың бөлінуі 6-бөлімде және В қосымшасында берілген әрі пилоттық қолдану нәтижелері бойынша калибрленуге тиіс.

5.5. Тану деңгейлері

Мектепке үш деңгейдің бірі беріледі:

Шекті мәндер нақты мектепке қолжетімді балдар қорының үлесімен, яғни «қолданылмайды» деп белгіленген критерийлер алынып тасталғаннан кейінгі салмақтар сомасымен айқындалады. Бұл көлемі мен түрі әртүрлі мектептер үшін жағдайды теңестіреді.

Әр компонент бойынша балдардың ең төмен үлесіне қойылатын талап («қосымша шарттар» бағаны) мектептің инфрақұрылымы мен тәуекелдерді басқаруы жеткілікті пысықталмай, белсенді сабақтан тыс жұмыстың есебінен жоғары деңгей алуына жол бермейді.

Сандық шекті мәндер алдын ала белгіленген. Олар пилоттық қолдану нәтижелері бойынша, мектептердің балдар бойынша нақты бөлінісі белгілі болған кезде нақтыланады. Пилот кезеңінде мектептерге критерийлердің салмағы және олардың міндетті не қосымша критерийге жататыны хабарланбайды: бұл бұрмаланбаған көрініс алуға мүмкіндік береді.

5.6. Өзін-өзі бағалау тәртібі

Өзін-өзі бағалау жылына кемінде бір рет жүргізіледі. Чек-парақты тұрақты даму жөніндегі үйлестіруші жасыл комитетпен бірлесіп толтырады; әрбір индикатор бойынша жауап және растайтын құжаттың деректемелері немесе оны орналастыруға сілтеме көрсетіледі. Құжаттар жүйеге жүктелмейді: мектеп оларды өзінде сақтайды.

Өзін-өзі бағалау қорытындысы бойынша мектеп келесі оқу жылына жауаптылар мен мерзімдер көрсетілген қысқаша жетілдіру жоспарын жасайды. Жоспар жылдық іс-шаралар жоспарына және мектепті дамыту бағдарламасына кіріктіріледі. Өзін-өзі бағалау нәтижелері ұлттық ақпараттық жүйеге беріледі, бұл деректерді өңірлер мен ел бойынша біріктіруге мүмкіндік береді.

Деректердің дұрыстығы үш тетіктің үйлесуі арқылы қамтамасыз етіледі: толтыру кезінде растайтын құжаттардың деректемелерін көрсету, өңір деңгейінде іріктемелі верификация жүргізу және ақпараттық жүйеде деректердің қайшылықсыздығын автоматты түрде тексеру (мысалы, ғимарат ауданы өзгермеген кезде тұтынудың күрт өзгеруі).

6. Критерийлер мен индикаторлар

Төменде критерийлердің толық құрамы берілген. Әр критерий үшін түрі (міндетті немесе қосымша), қосымша критерийлерге арналған балдық салмағы, сипаттамасы, мектеп өзін-өзі бағалау кезінде жауап беретін индикаторлар және тексеру әдісі көрсетілген.

1-компонент. Басқару, саясат және мониторинг

Жекелеген қызметкерлерге қарамастан жасыл мектеп тәсілінің орнықтылығын қамтамасыз ететін басқарушылық және институционалдық тетіктер: саясат, жоспарлау, рөлдер, тәуекелдерді бағалау, деректермен жұмыс және кері байланыс.

1.1. ТД жөніндегі жасыл комитет

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 1

Білім алушылардың, әкімшілік өкілінің, ата-аналардың, техникалық және қызмет көрсетуші персоналдың және әріптестердің қатысуымен алқалы орган құрылды.

Комитет бүкіл мектептің климаттың өзгеруі проблемаларын және тұрақты дамудың басқа да аспектілерін шешуге бейілділігін көрсететін нақты көрсеткіштері бар Жасыл мектеп саясаты мен даму жоспарын әзірлейді.

Отырыстар өткізіліп, хаттамаланады. Комитет стандарт индикаторларын жинауға және беруге жауап береді әрі мектеп ұжымына стандарт туралы ақпарат жеткізеді.

Комитет құрамында ресурстардың тұтынылуын және мектеп қабылдаған шаралардың орындалуын бақылайтын білім алушылардың мониторингтік тобы құрылады.

Алқалы орган мектепті басқару жүйесінде климаттық және экологиялық күн тәртібіне жауапкершілікті бекітеді және жекелеген қызметкерлер ауысқан кезде жұмыстың сабақтастығын қамтамасыз етеді.

Индикаторлар

• Жасыл комитет (алқалы орган) құрылды

Тексеру әдісі: Комитет туралы ережеге сілтеме; комитет құру туралы бұйрықтың нөмірі мен күні

1.2. Жасыл мектеп саясаты / Мектепті дамыту бағдарламасындағы бөлім

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 1

Мектепте бекітілген құжат — тұрақты даму саясаты немесе Мектепті дамыту бағдарламасындағы (МДБ) тиісті бөлім бар.

Құжат энергетикалық және су ресурстарын басқаруды, қалдықтармен жұмыс істеуді, жасыл сатып алуды, экологиялық білім беруді, климат өзгерісінің салдарын жұмсарту және оған бейімделу шараларын, қоғамдастықпен өзара іс-қимылды және төтенше жағдайларға дайындықты қамтиды.

Құжатта жылдық жоспар, өлшенетін мақсаттар және орындалу қорытындысы бойынша түзету көзделеді. Саясатты МДБ-ның бөлімі ретінде ресімдеу және «Адал азамат» бағдарламасымен байланыстыру ұсынылады.

Саясат бір реттік бастамаларды «жоспарла — орында — тексер — түзет» басқару цикліне айналдырады, соның арқасында әр жылдағы нәтижелерді салыстыруға мүмкіндік туады.

Индикаторлар

• Жасыл мектеп саясаты немесе МДБ-дағы бөлім бекітілді

Тексеру әдісі: Бекіту туралы бұйрықтың нөмірі мен күні; саясат немесе МДБ бөлімі мәтініне сілтеме

1.3. Тұрақты даму жөніндегі үйлестіруші

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 1

Деректерді жинауға, өзін-өзі бағалау чек-парағын толтыруға, экологиялық іс-шараларды ұйымдастыруға және педагогтермен өзара іс-қимылға жауапты тұрақты даму жөніндегі үйлестіруші рөлі белгіленіп, қажетті ресурспен қамтамасыз етілді.

Рөл ауқымы білім алушылар санына қарай белгіленеді; шағын жинақты және шағын мектептерде міндеттерді қоса атқаруға жол беріледі, үйлестіруші педагогикалық кеңестің шешімімен айқындалады.

Индикаторлар

• Тұрақты даму жөніндегі үйлестіруші тағайындалды

Тексеру әдісі: Үйлестірушінің Т.А.Ә.; тағайындау туралы бұйрыққа сілтеме; лауазымдық міндеттері; жұмыс жоспары

1.4. Жасыл мектеп саясатын жария орналастыру

Қосымша критерий · салмағы: 1 балл · индикаторлар саны: 1

Мектеп білім алушылармен бірлесіп, Жасыл мектеп саясатының (1.2-т.) негізінде жасыл мектеп қағидаттары мен міндеттемелерінің қысқаша жинағын қабылдап, жалпыға қолжетімді жерде орналастырды.

Мектеп міндеттемелерінің көрнекі түрде ұсынылуы білім алушылар мен ата-аналардың белсенді қатысуын қолдайды.

Индикаторлар

• Қағидаттар мен міндеттемелер жинағы жалпыға қолжетімді жерде орналастырылды

Тексеру әдісі: Жарияланымға сілтеме (сайт, әлеуметтік желідегі парақша) немесе стенд фотосуреті

1.5. Мектеп қоғамдастығымен кері байланыс

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 1

Мектеп жылына кемінде бір рет тұрақты даму, үй-жайлар мен мектеп аумағын жобалау және абаттандыру мәселелері бойынша білім алушылардың, педагогтер мен ата-аналардың пікірлерін жинайды (сауалнама, ұсыныстар жәшігі, кездесу және т.б.).

Кері байланыс нәтижелері жылдық жоспарды әзірлеу кезінде пайдаланылады: мектеп қандай ұсыныстардың жұмысқа қабылданғанын, қайсысының қабылданбағанын және оның себебін тіркейді.

Индикаторлар

• Кері байланыс жылына кемінде бір рет жиналады

Тексеру әдісі: Сауалнама парақтары; сауалнама немесе кездесу туралы есеп не хаттама

1.6. Климаттық және экологиялық тәуекелдерді бағалау

Қосымша критерий · салмағы: 3 балл · индикаторлар саны: 1

Мектеп өңірлік қауіптер бейінін: құрғақшылық пен ыстықты, аяз бен боранды, су тасқыны мен селді, ауа немесе су сапасын ескере отырып, үлгілік қалып бойынша жергілікті тәуекелдерге сапалық бағалау жүргізіп, оны құжаттады. Бағалау кіріспе оқыту модуліне негізделеді.

Тәуекелдерді бағалау мектеп үшін қандай бейімделу шаралары басым екенін айқындайды. Критерийдің орындалуы мектепте арнайы сараптаманың болуына тәуелді болмауы үшін бағалау өңірлік тәуекелдер бейіні мен кіріспе оқыту модуліне сүйене отырып, үлгілік қалып бойынша жүргізіледі.

Индикаторлар

• Климаттық және экологиялық тәуекелдер бағаланып, құжатталды

Тексеру әдісі: Тәуекелдерді бағалау құжатына сілтеме

2-компонент. Мектептің инфрақұрылымы, ресурстары және қоршаған ортаға әсері

Ғимараттардың, инженерлік жүйелердің және аумақтың экологиялық тиімділігі мен климаттық орнықтылығы. Мектептің физикалық ортасы бір мезгілде климатқа әсерді азайтады, балалардың денсаулығын қорғайды және оқу материалы ретінде қызмет етеді.

2.1. Энергия тұтынуды есепке алу

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 3

Мектеп электр энергиясын тұтынудың жылдық есебін жүргізеді. Көрсеткіштерді алу мен жинақтауға жасыл комитеттің білім алушылардан құралған мониторингтік тобы қатысады; бұл топ энергия мен суды үнемдеу жөніндегі қабылданған шаралардың орындалуын да бақылайды.

Тұтыну алдыңғы жылмен салыстырғанда 20 %-дан астам өскен жағдайда мектеп талдау жүргізіп, түзету шараларын енгізеді. Алдыңғы жылмен салыстыру өзін-өзі бағалаудың алдыңғы циклінің деректері негізінде ақпараттық жүйеде автоматты түрде орындалады; алғаш толтырған кезде есептелмейді.

Индикаторлар

• Электр энергиясын тұтынудың жылдық есебі жүргізіледі
• Есепті оқу жылындағы электр энергиясын тұтыну, кВт·сағ
• Тұтыну мониторингі білім алушылардың мониторингтік тобының қатысуымен жүргізіледі

Тексеру әдісі: Есепке алу журналы; шоттар; Мемлекеттік энергетикалық тізілімнен алынған үзінді

2.2. Электр энергиясын есепке алу аспаптары

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 1

Мектепте электр энергиясын есепке алу аспаптары орнатылған және жарамды күйде.

Индикаторлар

• Электр энергиясын есепке алу аспаптары орнатылған

Тексеру әдісі: Фотосурет

2.3. Су тұтынуды есепке алу

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 3

Мектеп су тұтынудың жылдық есебін жүргізеді. Көрсеткіштерді алу мен жинақтауға жасыл комитеттің білім алушылардан құралған мониторингтік тобы қатысады; бұл топ энергия мен суды үнемдеу жөніндегі қабылданған шаралардың орындалуын да бақылайды.

Тұтыну алдыңғы жылмен салыстырғанда 20 %-дан астам өскен жағдайда мектеп талдау жүргізіп, түзету шараларын енгізеді. Алдыңғы жылмен салыстыру өзін-өзі бағалаудың алдыңғы циклінің деректері негізінде ақпараттық жүйеде автоматты түрде орындалады; алғаш толтырған кезде есептелмейді.

Су тапшылығы бар өңірлер үшін су тұтынуды есепке алу су үнемдеу шараларын қабылдау мен жасырын ысыраптарды анықтаудың бастапқы нүктесі болып табылады.

Индикаторлар

• Су тұтынудың жылдық есебі жүргізіледі
• Есепті оқу жылындағы су тұтыну, м³

Тексеру әдісі: Есепке алу журналы; жеткізушінің шоттары

2.4. Су тұтынуды есепке алу аспаптары

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 1

Мектепте су тұтынуды есепке алу аспаптары орнатылған және жарамды күйде.

Есепке алу аспаптары ескі ғимараттардағы су ысырабының елеулі бөлігін құрайтын ағып кетулерді анықтауға мүмкіндік береді.

Индикаторлар

• Су тұтынуды есепке алу аспаптары орнатылған

Тексеру әдісі: Фотосурет

2.5. Ауызсу

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 3

Қауіпсіз ауызсуға еркін қолжетімділік қамтамасыз етілген.

Ыстық маусымда спортзал, асхана, мектеп аумағы және спорт алаңы сияқты аймақтарға ерекше назар аударылады

Оқу күні бойы қауіпсіз ауызсуға тұрақты қолжетімділік — ыстық кезеңде балаларды сусызданудан және ыстықтан болатын күйзелістен қорғаудың негізгі шарасы.

Индикаторлар

• Қауіпсіз ауызсуға еркін қолжетімділік қамтамасыз етілген
• Ауызсуға қол жеткізу нүктелерінің саны, дана
• Сумен жабдықтау көзі (негізгісі, бір нұсқаны таңдау): орталықтандырылған (су құбыры); ұңғыма; сүзгілері бар орталықтандырылған жүйе; бөтелкедегі су; өзге (көрсету)

Тексеру әдісі: Қолжетімділік нүктелерінің фотосуреттері; су сапасын зерттеу хаттамалары

2.6. Санитария

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 6

Ұлдар мен қыздарға арналған бөлек санитариялық тораптардың жеткілікті саны қамтамасыз етілген; олардың тазалығы мен жарамдылығы, сабынның және қол кептіру құралдарының болуы тұрақты сақталады.

Қыздарға арналған ішінен жабылатын, қақпағы жабылатын қалдық контейнері бар кабиналар жабдықталған; суға, сабынға, дәретхана қағазына және қол кептіру құралдарына қолжетімділік қамтамасыз етілген.

Жарамды, таза және оңашалықты қамтамасыз ететін санитариялық үй-жайлар салауатты мектеп ортасының базалық жағдайларына жатады және, ең алдымен, жасөспірім қыздардың сабаққа қатысуына тікелей әсер етеді.

Индикаторлар

• Санитариялық тораптар ұлдар мен қыздар үшін бөлек
• Санитариялық тораптар ғимарат ішінде орналасқан
• Қыздарға арналған унитаздар саны, дана
• Ұлдарға арналған унитаздар саны, дана
• Қыздарға арналған жеке гигиена кабинасы жабдықталған
• Жеке гигиена кабиналарының саны, дана

Тексеру әдісі: Фотосурет; ғимараттың техникалық паспортының деректері

2.7. Жасыл аймақ

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 1

Жергілікті және құрғақшылыққа төзімді түрлерге басымдық берілген көгалдандырылған мектеп аумағы бар; көгалдандыру нысандары климаттық аймаққа сәйкес келеді.

Индикаторлар

• Көгалдандырылған аумақ бар.

Тексеру әдісі: Фотосурет; пайдалану сипаттамасы; учаске ауданы туралы деректер

2.8. Үй-жайлардың температуралық режимі мен микроклиматы

Қосымша критерий · салмағы: 3 балл · индикаторлар саны: 4

Оқу үй-жайларындағы температура нормалары Санитариялық қағидалар мен Гигиеналық нормативтерге сәйкес сақталады; мүмкіндігінше білім алушылардың қатысуымен өлшеу журналы жүргізіледі.

Температура мен салыстырмалы ылғалдылық жылдың суық кезеңінде, оның ішінде жылыту қосылатын және өшірілетін кезеңдерде, сондай-ақ ыстық кезеңде өлшенеді. Оқу үй-жайларында термометрлер орнатылған.

Температуралық режим — оқу үй-жайларындағы ыстықтан болатын күйзеліс пен тоңудың тікелей индикаторы. Білім алушылар жүргізетін өлшеулер бір мезгілде деректермен жұмыс істеудің оқу тәжірибесі ретінде қызмет етеді.

Индикаторлар

• Температураны өлшеу журналы жүргізіледі
• Оқу үй-жайларында термометрлер орнатылған
• Суық кезеңдегі оқу үй-жайларының орташа температурасы, °C
• Ыстық кезеңдегі оқу үй-жайларының орташа температурасы, °C

Тексеру әдісі: Температураны өлшеу журналы; микроклиматты зертханалық-аспаптық зерттеу хаттамасы

2.9. Энергия тиімділігі шаралары

Қосымша критерий · салмағы: 3 балл · индикаторлар саны: 12

Энергия тұтынуды азайтудың қосымша шаралары іске асырылған.

Энергия тиімділігі шаралары парниктік газдар шығарындыларын, мектеп шығындарын және жүктеме шарықтаған кезеңдердегі энергиямен жабдықтау үзілістеріне осалдығын бір мезгілде азайтады.

Индикаторлар

• LED-жарықтандыру (жарықдиодты)
• Қатысу датчиктері (адам болған кезде қосылады)
• Жарықтану датчиктері (қараңғы уақытта қосылады)
• Жылыту батареяларындағы термореттегіштер
• Түнде, демалыс және каникул күндері жылытуды төмендету немесе өшіру.
• Шатырды және жертөле үстіндегі жабынды жылылау
• Кіреберістердегі тамбурлар, есік жапқыштар, жылу перделері.
• Сыртқы көлеңкелеу және жылу перделері/жалюзи
• Шамдар мен терезелерді кесте бойынша тұрақты тазалау
• Жылуды қалпына келтіретін ағынды-сорғылы желдету.
• Күн панельдері, ыстық суға арналған күн коллекторлары
• Энергия аудиті жүргізілді

Тексеру әдісі: Фотосурет; энергия аудиті туралы есеп

2.10. Суды тиімді пайдалану шаралары

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 5

Су тұтынуды азайту шаралары іске асырылған: араластырғыштар мен санитариялық тораптарда су үнемдейтін құрылғылар орнатылған.

Су үнемдейтін жабдық пайдаланушылардың мінез-құлқын өзгертпей-ақ нәтиже береді және су тапшылығы бар өңірлер үшін ерекше маңызды.

Индикаторлар

• Араластырғыштардағы аэраторлар мен шығын шектегіштер
• Жанаспай басқарылатын араластырғыштар немесе өздігінен жабылатын (баспалы) шүмектер
• Екі режимді ағызу жүйесі бар унитаздар
• Датчиктері бар писсуарлар
• Су ағатын бактар мен шүмектерді тұрақты тексеру

Тексеру әдісі: Фотосурет

2.11. Қалдықтарды азайту

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 11

Қалдықтарды азайту шаралары іске асырылады.

Қалдықтарды түзілген жерінде азайту кейінгі сұрыптауға қарағанда анағұрлым жоғары экологиялық және білім беру әсерін береді әрі өңірде қайта өңдеу инфрақұрылымының болуына тәуелді емес.

Индикаторлар

• Бір рет қолданылатын ыдыстар мен дастарқандарды сатып алудан бас тарту.
• Картридждерді ауыстырудың орнына қайта толтыру.
• Мерекелер мен салтанатты жиындарда бір рет қолданылатын шарлардан, пластик әшекейлерден бас тарту.
• Ламинаттаудан бас тарту
• Әдепкі бойынша екіжақты, ақ-қара басып шығару.
• Құжат айналымын электрондық форматқа көшіру.
• Оқу үй-жайында экран болған жағдайда презентациялар мен үлестірме материалдарды басып шығарудан бас тарту.
• Тамақ қалдықтарын азайту үшін асханада порцияны таңдау немесе тағамнан бас тарту мүмкіндігі.
• Кітаптарды, оқулықтарды, киімді, спорттық және мектеп формасын, кеңсе тауарларын, ойыншықтарды алмастыру орны немесе тұрақты акциялары.
• Форма мен оқулықтарды келесі сыныптарға беру.
• Шығармашылықта және еңбек сабақтарында материалдарды қайта пайдалану.

Тексеру әдісі: Фотосурет; тәжірибелердің сипаттамасы

2.12. Қалдықтарды бөлек жинау

Қосымша критерий · салмағы: 1 балл · индикаторлар саны: 4

Контейнерлер орнатылып, қалдықтарды бөлек жинау (кемінде екі фракция) және оларды, оның ішінде «Жасыл Даму» мобильді қосымшасы арқылы қайта өңдеуге беру ұйымдастырылған. Өңірде қайта өңдеу инфрақұрылымы болмаған жағдайда критерий «қолданылмайды» деп белгіленеді.

Индикаторлар

• Қалдықтарды бөлек жинау ұйымдастырылған
• Бөлек жиналатын фракциялар саны
• Фракциялардың атаулары
• Қайта өңдеуге берілген қалдықтар көлемі, кг/жыл

Тексеру әдісі: Контейнерлер мен жинау аймағының фотосуреті; қайта өңдеушімен жасалған шарт

2.13. Шығарындылары төмен және экологиялық таңбаланған материалдар

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 2

Мектеп мемлекеттік сатып алу туралы заңнама шеңберінде сатып алудың техникалық ерекшеліктеріне жасыл критерийлерді енгізіп, шығарындылары төмен бояулар мен материалдарға, экологиялық артықшылықтары бар тазалау құралдары мен санитариялық өнімдерге басымдық береді. Сатып алуды өз бетінше жүргізбейтін мектептер үшін критерий «қолданылмайды» деп белгіленеді.

Индикаторлар

• Жасыл критерийлер сатып алудың техникалық ерекшеліктеріне енгізілген
• «Жасыл» талаптар қамтылған техникалық ерекшелікке сілтеме

Тексеру әдісі: Сатып алу ерекшеліктері; экосертификаттар; іс жүзінде сатып алынған жасыл материалдар туралы мәліметтер.

2.14. Мектеп аумағын ұйымдастыру

Қосымша критерий · салмағы: 3 балл · индикаторлар саны: 7

Мектеп аумағында ыстықтан қорғау және суды ұтымды пайдалану шаралары қолданылады.

Индикаторлар

• Кіреберіс, спорт алаңы, демалыс аймағы үстіндегі қалқалар, перголалар, көлеңкелік тенттер немесе ағаш көлеңкесі
• Терезелерді сыртқы көлеңкелеу (күнқағарлар, қақпақтар, қасбетті тігінен көгалдандыру)
• Балалар болатын жерлерде қара асфальттың орнына ашық түсті жабындар
• Шлангтың орнына тамшылатып суару
• Суару үшін шатырдан жаңбыр суын жинау
• Ағаш түптерінің айналасын және гүлзарларды жабындау
• Құрғақшылыққа төзімді екпелердің пайдасына суарылатын көгал ауданын қысқарту

Тексеру әдісі: Фотосурет; шаралардың сипаттамасы

2.15. Қозғалысы шектеулі топтар үшін қолжетімділік

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 1

Нысанның барлық деңгейінде кешенді қолжетімділік қамтамасыз етілген: аумақ, кіреберістер, қозғалыс жолдары, кабинеттер, санитариялық тораптар, тамақтану орындары, су нүктелері, демалыс аймақтары.

Ортаның қолжетімділігі білім алуға тең қолжетімділікті қамтамасыз етеді және сонымен бірге төтенше жағдайларда барлық білім алушыны қауіпсіз эвакуациялау мүмкіндігін айқындайды.

Индикаторлар

• Нысанның кешенді қолжетімділігі қамтамасыз етілген

Тексеру әдісі: Қолжетімділікті тексеру актісі; фотосурет

2.16. Баламалы көлік

Қосымша критерий · салмағы: 1 балл · индикаторлар саны: 1

Мектептің кіреберіс аймағында және аумағында велосипедтерді, самокаттарды және жеке мобильділіктің басқа да құралдарын сақтауға арналған орындар жабдықталған.

Велосипедтер мен жеке мобильділік құралдарына арналған инфрақұрылым көміртегі аз мобильділікті және білім алушылардың дене белсенділігін қолдайды.

Индикаторлар

• Жеке мобильділік құралдарын сақтау орындары жабдықталған

Тексеру әдісі: Фотосурет

3-компонент. Оқыту және тұрақты даму мәдениеті

Климат пен тұрақты даму тақырыптарын білім беру мазмұнына, жобалық және сабақтан тыс қызметке, мектептің күнделікті тәжірибесіне кіріктіру және білім беру нәтижелерін өлшеу.

3.1. Оқу жоспарларында климат және тұрақты даму тақырыптарын пайдалану

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 3

Климаттың өзгеруі мен тұрақты даму тақырыптары әртүрлі пәндерде және оқытудың барлық деңгейінде қолданылады, бұл оқу жоспарлары мен сабақ жоспарларында көрініс табады; жергілікті жағдайға бейімделген «жасыл сабақтар» өткізіледі.

Кіріктіру қолданыстағы үлгілік оқу жоспарларына негізделеді. Мазмұн климат өзгерісінің себептері мен салдарын да, мектеп орналасқан өңір үшін өзекті практикалық бейімделу шараларын да қамтиды.

Индикаторлар

• Климат және ТД тақырыптары оқытудың барлық деңгейіндегі пәндерге кіріктірілген
• Тақырыптар кіріктірілген пәндер саны
• Көрсетілген пәндермен қамтылған білім алушылар саны

Тексеру әдісі: Үлгілік оқу жоспарлары және жұмыс бағдарламалары

3.2. Мектепішілік білім алушылар жобалары, іс-шаралар және қосымша білім беру

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 4

Климат пен экология бойынша білім алушылардың зерттеу жобалары іске асырылады.

Білім алушылар жобаларын таныстырып, идея алмасатын мектепішілік іс-шаралар (байқаулар, фестивальдер, конференциялар) өткізіледі.

Климат, экология және тұрақты даму тақырыптары бойынша қосымша білім беру секциялары мен үйірмелері жұмыс істейді.

Жобалық және сабақтан тыс қызмет білімді іс-әрекетке айналдырып, әрекет ету қабілетін — жағдайға ықпал ете алатынын сезінуді қалыптастырады, бұл білім алушылардың климаттық алаңдаушылығын төмендетеді.

Индикаторлар

• Жобалар мен зерттеулер саны
• Іс-шаралар саны (байқаулар, фестивальдер, конференциялар)
• ТД тақырыптары бойынша қосымша білім беру секциялары мен үйірмелерінің саны
• Жобалармен, іс-шаралармен және секциялармен қамтылған білім алушылар саны

Тексеру әдісі: Жобалардың сипаттамалары мен есептері; бағдарламалар, іс-шаралардың фотосуреттері мен есептері; секциялар тізбесі

3.3. Күнделікті орнықты тәжірибелер және ақпараттандыру

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 11

Мектепте білім алушылардың қатысуымен ресурстарды үнемдеу және жауапты мінез-құлықтың күнделікті тәжірибелері бекітіліп, тұрақты қолданылады. Тәжірибелер жергілікті құжатта (бұйрық, мектептің экокодексі, ереже, кезекшілік кестесі) тіркелген және жекелеген педагогтің бастамасына тәуелді емес. Ресурстарға ұқыпты қарау, климаттың өзгеруі және оның салдарына дайындық туралы көрнекі ақпараттандыру жүргізіледі.

Индикаторлар

• Білім алушылар энергия мен суды есепке алу аспаптарының көрсеткіштерін жазба жүргізе отырып бақылайды.
• Энергия үнемдеу: жарық пен техниканы өшіру, желдету режимі, қызып кеткен кезде жалюзиді пайдалану.
• Су үнемдеу: шүмектерді бақылау, ағып кетулерді анықтау және жою.
• Қалдықтарды бөлек жинау.
• Қалдықтардың түзілуін азайту: жеке су бөтелкелерін пайдалану.
• Асханада тамақ қалдықтарын, оның ішінде қалдық мөлшерін өлшеу арқылы азайту.
• Заттарды алмастыру және қайта пайдалану (кітаптар, форма, кеңсе тауарлары).
• Жасыл аймақты, мектеп бағын, бақшасын немесе жылыжайын күтіп ұстау.
• Кабинеттердегі микроклиматты бақылау: температура, ылғалдылық, ауа сапасы.
• Орнықты мобильділік: мектепке жаяу, велосипедпен, самокатпен келу.
• Көрнекі ақпараттандыру жүргізіледі (экостенд, плакаттар, инфографика)

Тексеру әдісі: Плакаттар мен ақпараттық материалдардың фотосуреттері; іс-шаралар жоспары

3.4. Табиғи ортада оқыту

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 1

Мектеп аумағы мен жергілікті биоалуантүрлілік оқу ортасы ретінде пайдаланылады; тәжірибеге көшпелі форматтар: экскурсиялар, экспедициялар, жорықтар, бақылаулар, ашық ауадағы сабақтар енгізілген. Мектеп «тірі зертхана» қызметін атқарады.

Жергілікті биоалуантүрлілікті, микроклиматты және жасыл желектердің жай-күйін бақылау оқу мазмұнын жергілікті жағдаймен байланыстырады.

Индикаторлар

• Табиғи ортада оқыту форматтары пайдаланылады

Тексеру әдісі: Сабақтардың сипаттамасы; фотосурет

3.5. Тұрақты даму бойынша оқу нәтижелерін өлшеу

Қосымша критерий · салмағы: 3 балл · индикаторлар саны: 2

Үш блокты қамтитын білім алушылардың өзін-өзі бағалау сауалнамасы немесе диагностикалық жұмыс қолданылады:

білім — климат өзгерісінің себептері мен салдарын түсіну, ресурстарды үнемдеу туралы түсінік;

қарым-қатынас — әрекет етуге дайындық, жағдайға ықпал ету мүмкіндігін сезіну;

мінез-құлық — білім алушының мектепте және үйде іс жүзінде не істейтіні.

Өлшеу бақылау параллельдерін (мысалы, 4, 9 және 11-сыныптар) қамтиды және келесі оқу жылында сол параллельдерде қайталанады. Нәтижелер алдыңғы өлшеумен салыстырылып, жылдық жоспарды түзету кезінде ескеріледі.

Бағалау құралын мектеп өзі әзірлей алады немесе стандарт шеңберінде әзірленген үлгілік сауалнаманы пайдалана алады.

Білімді, қарым-қатынасты және мінез-құлықты өлшеу мектепке өзінің базалық (бастапқы) мәндеріне қатысты өзгеріс динамикасын көруге, ал білім беруді басқару жүйесіне елдегі климаттық білім берудің нәтижелілігін бағалауға мүмкіндік береді.

Индикаторлар

• Білім алушылардың климат және тұрақты даму саласындағы білімі, қарым-қатынасы мен мінез-құлқы өлшенеді
• Қамтылған параллельдер (мысалы: 4, 9, 11-сыныптар деп көрсету)

Тексеру әдісі: «Дейін және кейін» сауалнамаларының нәтижелері

4-компонент. Кадрлық әлеует және кәсіби даму

Ұжымның жасыл мектеп тәсілін іске асыру қабілеті: педагогтерді даярлау, әдістемелік қолдау, барлық персоналды тарту және қызметкерлердің үлесін мойындау.

4.1. Педагогтердің біліктілігін арттыру

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 3

Педагогтер климат және тұрақты даму тақырыптары бойынша біліктілігін арттырады; бағдарламалардың көлемі кемінде 72 сағатты құрайды және педагогтерді аттестаттау кезінде есепке алынады.

Бағдарлама мазмұны климат өзгерісінің балалар денсаулығына әсерін, ауа райының төтенше құбылыстары кезіндегі іс-қимыл тәртібін, климаттық сауаттылықты және мектеп пен қоғамдастық деңгейіндегі практикалық бейімделу шараларын қамтуы мүмкін.

Индикаторлар

• Педагогтер климат және ТД тақырыптары бойынша біліктілігін арттырады
• Есепті жылы біліктілігін арттырған педагогтер саны, адам
• Курстар мен бағдарламалардың атаулары

Тексеру әдісі: Біліктілікті арттыру туралы куәліктер

4.2. Әдістемелік материалдарға қолжетімділік

Қосымша критерий · салмағы: 1 балл · индикаторлар саны: 2

Педагогтердің тұрақты даму жөніндегі әдістемелік, оның ішінде цифрлық материалдарға (ұлттық және өңірлік онлайн ресурстар мен платформаларға) қолжетімділігі қамтамасыз етілген.

Дайын әдістемелік материалдарға қолжетімділік педагогтің жүктемесін азайтып, кадрлар ауысқан кезде тәжірибенің орнықтылығын арттырады.

Индикаторлар

• ТД жөніндегі әдістемелік материалдарға қолжетімділік қамтамасыз етілген
• Пайдаланылатын ресурстар мен платформалардың тізбесі

Тексеру әдісі: Материалдардың тізбесі немесе оларға сілтемелер

4.3. Мектепішілік тәжірибе алмасу

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 2

Мектепішілік тәжірибе және білім алмасу ұйымдастырылған: ашық сабақтар, әдістемелік бірлестіктер, тәжірибелерді талқылау.

Мектепішілік алмасу тәжірибені жекелеген бастамашылар деңгейінде емес, бүкіл ұжым деңгейінде орнықтырады.

Индикаторлар

• Мектепішілік тәжірибе алмасу ұйымдастырылған
• Тәжірибе алмасу іс-шараларының саны

Тексеру әдісі: Әдістемелік бірлестіктердің жоспарлары; хаттамалар

4.4. Техникалық және қызмет көрсетуші персоналды тарту

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 1

Техникалық, қызмет көрсетуші персонал мен асхана қызметкерлеріне нұсқау беріліп, олар ресурстарды үнемдеуге және салауатты ортаны сақтауға тартылған.

Энергияға, суға және қалдықтарға қатысты күнделікті шешімдердің елеулі бөлігін техникалық және қызмет көрсетуші персонал қабылдайтындықтан, оларды тарту нәтижеге тікелей әсер етеді.

Индикаторлар

• Персоналға нұсқау беріліп, ресурстарды үнемдеуге тартылған

Тексеру әдісі: Нұсқама жүргізу журналы; персоналмен сұхбат

4.5. Ынталандыру кезінде есепке алу

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 1

Тұрақты даму жөніндегі қызмет Қосымша ақылар мен үстемеақылар туралы ережеде немесе еңбекке қатысу коэффициентінің критерийлерінде ескерілген; педагогтер ынталандыру төлемдерін алады.

Тұрақты даму жөніндегі қызметті ынталандыру жүйесінде есепке алу үйлестіруші мен педагогтердің жүктемесін мойындалып, ақы төленетін еңбекке айналдырады, бұл енгізудің ұзақ мерзімді орнықтылығы үшін аса маңызды.

Индикаторлар

• ТД жөніндегі қызмет педагогтерді ынталандыру жүйесінде ескерілген

Тексеру әдісі: Қосымша ақылар туралы ереже; бұйрықтар

5-компонент. Қоғамдастықты тарту және әріптестік

Мектептің өз шегінен тыс қызметі: әріптестік, отбасылардың қатысуы, білім алушылардың қоғамдық белсенділігі және өңірде тәжірибелерді тарату.

5.1. Ұйымдармен әріптестік

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 3

Сыртқы ұйыммен тұрақты даму жөніндегі кемінде бір әріптестік жұмыс істейді: жергілікті қоғамдастық, ҮЕҰ, бизнес, мемлекеттік органдар, университеттер, мектепаралық желілер.

Әріптестік сыртқы сараптамалық ресурстарды тартуға және жергілікті қоғамдастық деңгейінде жобаларды іске асыруға бағытталған; ол консультациялар өткізуді, кері байланыс жинауды және мектеп қызметін бейімдеуді көздейді.

Индикаторлар

• ТД жөніндегі кемінде бір әріптестік жұмыс істейді
• Жұмыс істейтін әріптестіктер саны
• Әріптестердің атаулары

Тексеру әдісі: Келісімдер мен меморандумдар

5.2. Білім алушылардың қоғамдық белсенділігі

Міндетті критерий · балл есептелмейді · индикаторлар саны: 3

Білім алушылар мектептен тыс қоғамдық экологиялық іс-шараларға: көгалдандыруға, аумақтарды тазалауға, экскурсияларға, жорықтарға бастамашылық жасайды және қатысады.

Мектеп білім алушылардың «Адал азамат» біртұтас бағдарламасының экологиялық іс-шаралары мен жобаларына қатысуын қамтамасыз етеді.

Мектеп жылына кемінде бір рет жергілікті қоғамдастық үшін өз жерінің климаттық тәуекелдері және оларға дайындық шаралары жөнінде ақпараттық-ағартушылық науқан өткізеді.

Индикаторлар

• Білім алушылар мектептен тыс қоғамдық экологиялық іс-шараларға қатысады
• Есепті жылдағы мектептен тыс іс-шаралар саны
• Жергілікті қоғамдастық үшін ақпараттық-ағартушылық науқан өткізілді

Тексеру әдісі: Фотосурет; іс-шаралар туралы есептер

5.3. Ата-аналар мен отбасыларды тарту

Қосымша критерий · салмағы: 2 балл · индикаторлар саны: 2

Ата-аналар мектептің тұрақты даму бастамаларына тартылған: іс-шараларға, акцияларға және бірлескен жобаларға қатысады.

Отбасыларды тарту орнықты тәжірибелерді мектептен тыс ортаға таратып, қоғамдастықтың өңір үшін өзекті климаттық тәуекелдерге дайындығын арттырады.

Индикаторлар

• Ата-аналар мектептің ТД жөніндегі бастамаларына тартылған
• Есепті жылы іс-шараларға қатысқан ата-аналар саны

Тексеру әдісі: Фотосурет; іс-шаралардың сипаттамасы

5.4. Тәжірибе алмасу және ресурстық орталық рөлі

Қосымша критерий · салмағы: 3 балл · индикаторлар саны: 2

Мектеп тәжірибелерін құжаттап, өңірлік және республикалық деңгейде басқа мектептермен тәжірибе алмасуға (форумдар, фестивальдер) қатысады.

Мектеп басқа мектептер үшін ресурстық орталық немесе тәлімгер қызметін атқарады; оның тәжірибелері өңірде таратылады.

Тәжірибелерді ресурстық орталықтар мен тәлімгерлік арқылы тарату — қосымша бюджет шығынын талап етпейтін стандартты ауқымдау тетігі.

Индикаторлар

• Мектеп тәжірибе алмасуға және тәжірибелерді таратуға қатысады
• Мектеп ресурстық орталық немесе тәлімгер қызметін атқаратын мектептер саны

Тексеру әдісі: Жарияланымдар; сөз сөйлеу материалдары; тәжірибелердің таратылғанын растайтын материалдар

7. Енгізу және ұлттық мониторингпен байланыс

Стандартты енгізу мектеп деңгейінде және жүйе деңгейінде бірізді қадамдарды көздейді.

Мектеп деңгейінде: үйлестірушіні тағайындау және жасыл комитет құру, кіріспе оқыту модульдерінен өту, климаттық және экологиялық тәуекелдерді бағалау, саясатты немесе мектепті дамыту бағдарламасының тиісті бөлімін бекіту, алғашқы өзін-өзі бағалауды жүргізу және жетілдіру жоспарын қалыптастыру.

Жүйе деңгейінде: жасыл мектеп көрсеткіштерін ұлттық білім беру деректер қорына енгізу, туынды көрсеткіштердің автоматты есептелуін қамтамасыз ету, әдістемелік ұсынымдар мен педагогтердің біліктілігін арттыру бағдарламаларын әзірлеу, іріктемелі верификацияны және деңгейлерді беруді ұйымдастыру, сондай-ақ біріктірілген деректерді жариялау.

Стандартты бірнеше өңірде әртүрлі климаттық аудандар мен мектеп түрлерін қамти отырып пилоттық сынақтан өткізу жоспарланған. Пилоттың міндеттері: тұжырымдардың түсініктілігін тексеру, толтырудың еңбек сыйымдылығын бағалау, мектептердің критерийлер бойынша нақты бөлінісін алу және деңгейлердің шекті мәндері мен балдардың салмағын калибрлеу. Ұлттық деңгейдегі жүйелік индикаторлар тізбесі А қосымшасында, өңірлердің климаттық аудандарға сәйкестігі Б қосымшасында берілген.

8. Пайдаланылған әдебиеттер

8.1. Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілері мен стратегиялық құжаттары

• 2026 жылғы 15 наурыздағы республикалық референдумда қабылданған (2026 жылғы 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілген) Қазақстан Республикасының Конституциясы; 3-баптың 1-тармағы. https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000
• Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы № 400-VI Экология кодексі. https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2100000400
• Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III «Білім туралы» Заңы. https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z070000319_
• Қазақстан Республикасы Президентінің 2024 жылғы 30 шілдедегі № 611 «Қазақстан Республикасының 2029 жылға дейінгі ұлттық даму жоспарын бекіту туралы» Жарлығы. https://adilet.zan.kz/rus/docs/U2400000611
• Қазақстан Республикасы Президентінің 2023 жылғы 2 ақпандағы № 121 «Қазақстан Республикасының 2060 жылға дейінгі көміртегі бейтараптығына қол жеткізу стратегиясын бекіту туралы» Жарлығы. https://adilet.zan.kz/rus/docs/U2300000121
• Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 30 мамырдағы № 577 «Қазақстан Республикасының «жасыл экономикаға» көшуі жөніндегі тұжырымдама туралы» Жарлығы. https://adilet.zan.kz/rus/docs/U1300000577
• Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2023 жылғы 28 наурыздағы № 249 «Қазақстан Республикасында мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы» қаулысы. https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000249
• Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 31 қазандағы № 910 ««Таза Қазақстан» экологиялық мәдениетті дамытудың 2024–2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын бекіту туралы» қаулысы. https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2400000910
• Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 30 қарашадағы № 963 «Білім беру саласындағы «Жайлы мектеп» пилоттық ұлттық жобасын бекіту туралы» қаулысы. https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2200000963
• Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2024 жылғы 30 шілдедегі № 194 «Білім беру ұйымдарындағы «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасын бекіту туралы» бұйрығы. https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=36168083
• Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 5 тамыздағы № ҚР ДСМ-76 ««Білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларын бекіту туралы» бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2021 жылғы 6 тамызда № 23890 болып тіркелген; 2025 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша өзгерістермен және толықтырулармен). https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100023890
• ҚР ЕЖ 2.04-01-2017 «Құрылыс климатологиясы», Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігі Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің 2017 жылғы 20 желтоқсандағы № 312-НҚ бұйрығымен бекітіліп, қолданысқа енгізілген (2025 жылғы 13 мамырдағы жағдай бойынша өзгерістермен және толықтырулармен).
• «Қазақстан-2050» стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты (Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 14 желтоқсандағы Жолдауы). https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1200002050
• Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 16 ақпандағы № ҚР ДСМ-15 «Адамға әсер ететін физикалық факторларға қойылатын гигиеналық нормативтерді бекіту туралы» бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2022 жылғы 17 ақпанда № 26831 болып тіркелген). https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2200026831
• Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2021 жылғы 21 сәуірдегі № ҚР ДСМ-32 «Тіршілік ету ортасының қауіпсіздігіне қойылатын гигиеналық нормативтерді бекіту туралы» бұйрығы (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2021 жылғы 22 сәуірде № 22595 болып тіркелген). https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100022595
• ҚР ҚН 3.06-01-2011 «Ғимараттар мен құрылыстардың қозғалысы шектеулі топтар үшін қолжетімділігі».
• ҚР ЕЖ 3.06-101-2012 «Халықтың қозғалысы шектеулі топтары үшін қолжетімділікті ескере отырып, ғимараттар мен құрылыстарды жобалау. Жалпы ережелер» (2019 жылғы 27 қарашадағы жағдай бойынша өзгерістермен және толықтырулармен).
• Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы.

8.2. Жасыл мектептің халықаралық шеңберлері, стандарттары мен тұжырымдамалары

• UNESCO. Green School Quality Standard: Greening every learning environment. Paris, 2024. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000390028
• UNESCO. What you need to know about green schools. https://www.unesco.org/en/articles/what-you-need-know-about-green-schools
• UNICEF Europe and Central Asia Regional Office. Regional Green School Platform (Орталық Азия), 2026. https://www.unicef.org/eca/reports/regional-green-school-platform
• UNICEF. Towards Climate Resilient Education Systems: A Tool for Reflection, Dialogue and Progress Assessment for Ministries of Education and its Partners.
• UNICEF Europe and Central Asia Regional Office. Learning for a Green Future: A Programme Guide to Climate-Responsive Education for UNICEF Country Offices.
• Global Partnership for Education. Climate-Smart Education Systems: климатқа орнықты білім беру жүйелерін жоспарлау шеңбері.
• Foundation for Environmental Education. Eco-Schools: Seven Steps methodology. https://www.ecoschools.global/
• GADRRRES. Comprehensive School Safety Framework 2022–2030 for Child Rights and Resilience in the Education Sector, 2022. https://gadrrres.net/comprehensive-school-safety-framework
• Greening Education Partnership (UNESCO, 2022) және ESD for 2030 күн тәртібі
• ISO 14001:2015. Экологиялық менеджмент жүйелері. Талаптар және қолдану жөніндегі нұсқаулық
• UNICEF. Қазақстандағы балалар және климаттық қауіптер (ЮНИСЕФ-тің Қазақстандағы өкілдігі ұсынған Children’s Climate Risk Index деректері бойынша). https://astanatimes.com/2025/01/nurturing-futures-together-unicef-and-kazakhstans-collaboration-on-climate-change-and-cyber-safety/
• UNICEF Kazakhstan. Апаттарға орнықтылық. https://www.unicef.org/kazakhstan/устойчивость-к-бедствиям
• UNICEF. Баспасөз релизі, 2026 жылғы 16 маусым. https://www.unicef.org/kazakhstan/Пресс-релизы/почти-половина-детей-в-мире-подвергается-воздействию-как-минимум-трех-накладывающихся
• UNICEF. Орталық Азия елдері климатқа орнықты білім беру жүйелерін ілгерілету үшін «Жасыл мектеп» өңірлік платформасын мақұлдады. Баспасөз релизі, 2026 жылғы 23 сәуір. https://www.unicef.org/kazakhstan/en/press-releases/central-asian-countries-endorse-regional-green-school-platform-advance-climate
• Біріккен Ұлттар Ұйымының Бала құқықтары туралы конвенциясы (1989); Қазақстан 1994 жылы қосылды.
• Париж келісімі (2015) және Қазақстан Республикасының ұлттық деңгейде айқындалатын үлесі (ҰДАҮ).
• 2030 жылға дейінгі кезеңге арналған тұрақты даму саласындағы күн тәртібі: ТДМ 4.7 және ТДМ 13; Қазақстан Республикасының Ерікті ұлттық шолуы.
• Балалар, жастар және климат саласындағы іс-қимыл туралы декларация (Declaration on Children, Youth and Climate Action); Қазақстан 2025 жылы қосылды.

8.3. Жобалық құжаттар

• Грачева Ю. А. «Жасыл мектептерге қатысты халықаралық және ұлттық тәсілдер және оларды Қазақстанның ұлттық білім беру саясатына кіріктіру» аналитикалық шолуы. Қазақстанға арналған жасыл мектептің алдын ала жергіліктендірілген шеңбері. ЮНИСЕФ Қазақстан, 2026

А қосымшасы. Ұлттық деңгейдегі жүйелік индикаторлар

Мектеп толтырмайды; ақпараттық жүйелерде жиналып, стандарттың ел деңгейінде енгізілуін бағалау үшін пайдаланылады.

Б қосымшасы. Өңір мен климаттық ауданның сәйкестігі

Климаттық аудан ҚР ЕЖ 2.04-01-2017 бойынша айқындалады және энергия мен суды тұтыну деректерін түсіндіру, сондай-ақ бейімделудің басым шараларын таңдау кезінде пайдаланылады.

В қосымшасы. Мектептің өзін-өзі бағалау чек-парағы

Чек-парақ деректер жинауға арналған жұмыс нысаны болып табылады. Мектеп «Жауап» және «Растайтын құжат» бағандарын толтырады; нысанда балдар мен деңгей есептелмейді. Міндетті критерийлер жұлдызшамен белгіленген. Толық электрондық нұсқа электрондық кесте форматында жүргізіледі.

Ұйым туралы жалпы мәліметтер

Бөлім есепті циклде бір рет толтырылып, өзін-өзі бағалау нәтижелерімен бірге ұлттық ақпараттық жүйеге беріледі.

Критерийлердің чек-парағы: индикаторлар және жиналатын ақпарат

СТАНДАРТ

«Зелёная школа Республики Казахстан»

Проект стандарта. Версия 1.1

Июль 2026 года

Содержание

1. Введение                                                                                                                               5

1.1. Предпосылки разработки Стандарта                                                                           5

Международные обязательства                                                                                      5

Национальная нормативная и стратегическая база                                                      5

1.2. Актуальность Стандарта зелёной школы для Республики Казахстан                      6

1.3. Ход работы над стандартом                                                                                         7

1.4. Цели и задачи Стандарта                                                                                             8

2. Область применения и адресаты                                                                                        8

3. Термины, определения и сокращения                                                                               9

3.1. Термины и определения                                                                                               9

3.2. Сокращения                                                                                                                 11

4. Концепция зелёной школы                                                                                                11

4.1. Определение                                                                                                               11

4.2. Целостный школьный подход и пять компонентов                                                  11

4.3. Принципы, лежащие в основе зелёной школы                                                         12

4.4. Цели зелёной школы в Казахстане                                                                            13

4.5. Международные рамки, положенные в основу стандарта                                      14

5. Структура стандарта и система оценки                                                                            14

5.1. Критерии, индикаторы и методы проверки                                                               14

5.2. Подход к измерению: непрерывное улучшение                                                       15

5.3. Обязательные и дополнительные критерии                                                             16

5.4. Веса баллов                                                                                                                 16

5.5. Уровни признания                                                                                                        16

5.6. Порядок самооценки                                                                                                   17

6. Критерии и индикаторы                                                                                                      17

Компонент 1. Управление, политика и мониторинг                                                         18

1.1. Зелёный комитет по УР                                                                                           18

1.2. Политика Зелёной школы / раздел в Программе развития школы                     18

1.3. Координатор по устойчивому развитию                                                                19

1.4. Публичное размещение политики Зелёной школы                                              19

1.5. Обратная связь сообщества школы                                                                      19

1.6. Оценка климатических и экологических рисков                                                    19

Компонент 2. Инфраструктура, ресурсы и экологическое воздействие школы            20

2.1. Учёт энергопотребления                                                                                         20

2.2. Приборы учёта электроэнергии                                                                              20

2.3. Учёт водопотребления                                                                                            20

2.4. Приборы учёта водопотребления                                                                          21

2.5. Питьевая вода                                                                                                         21

2.6. Санитария                                                                                                                21

2.7. Зелёная зона                                                                                                           22

2.8. Температурный режим и микроклимат помещений                                              22

2.9. Меры энергоэффективности                                                                                  22

2.10. Меры эффективного использования воды                                                         23

2.11. Сокращение отходов                                                                                             23

2.12. Раздельный сбор отходов                                                                                    24

2.13. Низкоэмиссионные и экомаркированные материалы                                        24

2.14. Организация пришкольной территории                                                               24

2.15. Доступность для маломобильных групп                                                              25

2.16. Альтернативный транспорт                                                                                  25

Компонент 3. Обучение и культура устойчивого развития                                             25

3.1. Использование тем климата и устойчивого развития в учебных планах           25

3.2. Внутришкольные ученические проекты, мероприятия и дополнительное образование                                                                                                                    26

3.3. Повседневные устойчивые практики и информирование                                   26

3.4. Обучение в природной среде                                                                                 27

3.5. Измерение результатов обучения устойчивому развитию                                  27

Компонент 4. Кадровый потенциал и профессиональное развитие                              28

4.1. Повышение квалификации педагогов                                                                   28

4.2. Доступ к методическим материалам                                                                      28

4.3. Внутришкольный обмен опытом                                                                             28

4.4. Вовлечение технического и обслуживающего персонала                                   29

4.5. Учёт в стимулировании                                                                                           29

Компонент 5. Вовлечение сообщества и партнёрства                                                    29

5.1. Партнёрства с организациями                                                                                29

5.2. Общественная активность учащихся                                                                     29

5.3. Вовлечение родителей и семей                                                                             30

5.4. Обмен опытом и роль ресурсного центра                                                             30

7. Внедрение и связь с национальным мониторингом                                                        30

8. Библиография                                                                                                                    31

8.1. Нормативные правовые акты и стратегические документы Республики Казахстан                                                                                                                                             31

8.2. Международные рамки, стандарты и концепции зелёной школы                           32

8.3. Проектные документы                                                                                                 33

Приложение А. Системные индикаторы национального уровня                                        35

Приложение Б. Соответствие региона и климатического района                                      35

Приложение В. Чек-лист самооценки школы                                                                       37

1. Введение

1.1. Предпосылки разработки Стандарта

Разработка стандарта «Зелёная школа Республики Казахстан» опирается на международные обязательства страны и на действующую национальную нормативную и стратегическую базу. Эти документы уже содержат требования к безопасной образовательной среде, к экологическому образованию и к климатическому действию; стандарт переводит их на операционный уровень отдельной школы и позволяет измерить уровень прогресса в достижении экологической и климатической устойчивости.

Международные обязательства

• Конвенция ООН о правах ребёнка, ратифицированная Казахстаном в 1994 году, закрепляет обязательство обеспечивать детям безопасную и благоприятную среду, включая доступ к чистой воде, санитарии и качественному образованию.
• Парижское соглашение и определяемый на национальном уровне вклад (ОНУВ) Республики Казахстан задают курс на сокращение выбросов и включают образование в области климата в число национальных мер.
• Цели устойчивого развития, прежде всего ЦУР 4.7 (образование в интересах устойчивого развития) и ЦУР 13 (борьба с изменением климата), отражённые в Добровольном национальном обзоре Казахстана.
• Декларация о детях, молодёжи и действиях в области климата, к которой Казахстан присоединился в 2025 году: страна приняла обязательство учитывать уязвимость детей при разработке климатической политики и обеспечивать их содержательное участие в принятии решений.
• Региональная платформа «Зелёная школа» (РПЗШ) для стран Центральной Азии, одобренная 23 апреля 2026 года на Региональном экологическом саммите (РЭС 2026) в Астане министрами экологии и образования Казахстана, Кыргызстана, Таджикистана, Туркменистана и Узбекистана.

Национальная нормативная и стратегическая база

Стандарт «Зелёная школа Республики Казахстан» опирается на цели и нормы, закреплённые в законодательстве и стратегических документах Республики Казахстан:

• Конституция Республики Казахстан, принятая на республиканском референдуме 15 марта 2026 года и введённая в действие с 1 июля 2026 года: пункт 1 статьи 3 относит формирование высокой экологической культуры к основополагающим принципам деятельности государства.
• Экологический кодекс Республики Казахстан от 2 января 2021 года № 400-VI ЗРК.
• Концепция по переходу Республики Казахстан к «зелёной экономике», утверждённая Указом Президента Республики Казахстан от 30 мая 2013 года № 577, и План мероприятий по её реализации на 2024–2030 годы.
• Стратегия достижения углеродной нейтральности Республики Казахстан до 2060 года (Указ Президента Республики Казахстан от 2 февраля 2023 года № 121).
• Концепция развития дошкольного, среднего, технического и профессионального образования Республики Казахстан на 2023–2029 годы (постановление Правительства Республики Казахстан от 28 марта 2023 года № 249).
• Концепция развития экологической культуры «Таза Қазақстан» на 2024–2029 годы (постановление Правительства Республики Казахстан от 31 октября 2024 года № 910).
• Единая программа воспитания «Адал азамат» в организациях образования (приказ Министра просвещения Республики Казахстан от 30 июля 2024 года № 194, в редакции приказа от 26 мая 2025 года № 123).
• Пилотный национальный проект в области образования «Комфортная школа» (постановление Правительства Республики Казахстан от 30 ноября 2022 года № 963) и его расширенная модель «Келешек мектептері».

1.2. Актуальность Стандарта зелёной школы для Республики Казахстан

По оценкам ЮНИСЕФ, 84 % детей в Казахстане подвержены воздействию экстремальной жары, 55 % — дефицита воды, прежде всего в южных и западных регионах, 73 % — загрязнения воздуха, особенно в холодный период года в Караганде, Астане, Алматы и городах Восточного Казахстана. По данным доклада ЮНИСЕФ о климатических угрозах для детей (июнь 2026 года), 25,5 % детей в стране одновременно подвержены не менее чем трём климатическим угрозам; наиболее частое сочетание для Казахстана — экстремальная жара, засуха и песчано-пыльные бури. Весенние паводки 2024 года нарушили учебный процесс в ряде регионов страны.

В связи с этим система образования сталкивается с тремя задачами. Первая — безопасность и здоровье детей в школе: тепловой стресс, переохлаждение, качество воздуха и доступ к безопасной воде прямо влияют на самочувствие, посещаемость и способность концентрироваться. Вторая — непрерывность обучения: школа должна сохранять функционирование или переходить на альтернативные форматы при экстремальных погодных явлениях и чрезвычайных ситуациях. Третья — формирование компетенций: климатическая грамотность, практические навыки и агентность нужны детям для жизни и работы в меняющемся климате.

Одновременно школа является заметным потребителем энергии, воды и материалов и источником отходов. Снижение собственного воздействия — это не только вклад в национальные климатические цели, но и педагогический инструмент: среда школы учит устойчивому поведению через ежедневную практику. Именно поэтому международная практика образования в интересах устойчивого развития рассматривает смягчение воздействия на окружающую среду и адаптацию к изменениям климата как две важные задачи.

Наконец, зелёная школа встраивается в уже начатую в стране работу: масштабное строительство новых школ, обновление содержания образования и развитие экологической культуры. Единый стандарт даёт этим направлениям общий язык, набор измеримых критериев и механизм наблюдения за изменениями.

1.3. Ход работы над стандартом

Стандарт разработан в рамках консультационного задания ЮНИСЕФ в Казахстане в партнёрстве с Национальной академией образования им. Ы. Алтынсарина, Министерством просвещения и Министерством экологии и природных ресурсов Республики Казахстан. Работа велась в следующей последовательности:

• Кабинетный анализ международных практик и концепций зелёной школы. Изучены международные рамки и стандарты (ЮНЕСКО, ЮНИСЕФ, Глобальное партнёрство по образованию, FEE Eco-Schools, GADRRRES), программные документы, связывающие образование с климатической повесткой, а также прикладные инструменты самооценки и чек-листы (декабрь 2025). 
• Кабинетный анализ национального контекста. Проанализированы климатические, инфраструктурные и социальные факторы, действующее законодательство и стратегические документы Республики Казахстан, государственные программы школьного строительства и существующие национальные практики зелёных школ (декабрь 2025).
• Интервью и консультации со стейкхолдерами. Проведены рабочие обсуждения с представителями профильных государственных органов, Национальной академии образования, образовательных и экспертных организаций; уточнены национальные приоритеты, институциональная готовность и практические условия внедрения (декабрь 2025).
• Подготовка аналитического обзора и предварительной локализованной рамки зелёной школы, включая обзор индикаторов и моделей сертификации (март 2026).
• Формирование концепции зелёной школы для Казахстана, включающей пять компонентов, первой версии Стандарта, чек-листа самооценки школы с критериями и индикаторами (май 2026).
• Обсуждение стандарта и чек-листа со стейкхолдерами: Национальной академией образования, директорами школ, экспертами высшей школы, представителями министерств, а также международными рецензентами (июнь 2026).
• Формирование итоговой версии стандарта и чек-листа для дальнейшего пилотирования (июль 2026).

Следующие этапы: разработка методических рекомендаций, инструкции по заполнению чек-листа и программы подготовки педагогов (июль-август 2026); пилотное применение стандарта в отобранных регионах (сентябрь-октябрь 2026); калибровка порогов уровней и системы баллов по результатам пилота (ноябрь 2026); интеграция данных самооценки в национальную систему мониторинга (ноябрь-декабрь 2026).

1.4. Цели и задачи Стандарта

Цель стандарта — задать единые требования к деятельности организации образования в рамках концепции зелёной школы и обеспечить возможность оценивать эту деятельность, чтобы способствовать формированию экологической культуры обучающихся и повышению климатической устойчивости школьной среды.

Задачи

• обеспечение школ инструментом ежегодной самооценки, который показывает текущее положение, направления улучшения и динамику относительно собственного базового уровня;
• получение объективной и достоверной информации о деятельности школ по формированию экологической культуры обучающихся и по развитию экологичной и климатически устойчивой инфраструктуры;
• распространение успешного опыта педагогических коллективов и экоклубов по внедрению зелёных практик;
• стимулирование организаций образования к изменениям в соответствии с экологической повесткой Республики Казахстан, закреплённой в Концепции «Таза Қазақстан» и единой программе воспитания «Адал азамат»;
• повышение узнаваемости и репутации экологически ориентированных школ через поэтапную систему признания уровней.

2. Область применения

Стандарт распространяется на организации среднего образования Республики Казахстан независимо от формы собственности, включая городские, сельские и малокомплектные школы. Применение Стандарта является добровольным. Стандарт не является инструментом контроля, надзора или санкций. Он адресован руководителям школ, координаторам по устойчивому развитию, педагогам, зелёным командам, органам управления образованием, а также организациям, поддерживающим школы в вопросах климата и устойчивого развития.

3. Термины, определения и сокращения

3.1. Термины и определения

3.2. Сокращения

4. Концепция зелёной школы

4.1. Определение

Зелёная школа — организация образования, которая системно интегрирует вопросы экологической устойчивости и изменения климата в обучение, управление и инфраструктуру, формирует у учащихся компетенции для участия в решении климатических и экологических вызовов и одновременно демонстрирует климатическую устойчивость и снижение собственного экологического следа. В части инфраструктуры и организации учебного процесса зелёная школа является одновременно климатоустойчивой школой: она сохраняет способность работать, восстанавливаться и обеспечивать безопасность учащихся при климатических и экологических шоках.

4.2. Целостный школьный подход и пять компонентов

В основе стандарта лежит целостный подход (whole-school approach): школа рассматривается как единая система, в которой устойчивое развитие интегрировано во все области деятельности. 

Стандарт структурирован по пяти компонентам:

Компоненты взаимосвязаны и работают только вместе. Управление (компонент 1) задаёт цели и распределяет ответственность, инфраструктура (компонент 2) создаёт физические условия и одновременно служит учебным материалом, обучение (компонент 3) превращает эти условия в знания и практику, кадровый потенциал (компонент 4) обеспечивает способность коллектива это делать, а сообщество (компонент 5) выносит результат за пределы школы и возвращает в неё внешние ресурсы.

4.3. Принципы, лежащие в основе зелёной школы

• Целостный подход. Школа рассматривается как единая экосистема; устойчивое развитие интегрировано в управление, инфраструктуру, учебный процесс, работу педагогов и взаимодействие с сообществом.
• Ориентация на ребёнка и участие. Участие детей в принятии решений и школьном самоуправлении рассматривается как ключевой фактор формирования агентности и ответственности, в том числе при работе с климатической тревожностью.
• Связь с местным контекстом. Учитываются конкретные климатические и экологические риски территории, на которой расположена школа.
• Климатическая устойчивость инфраструктуры. Школа должна быть безопасным пространством, адаптированным к климатическим рискам, со сниженным экологическим следом и повышенной энергоэффективностью.
• Практическая применимость. Требования учитывают ресурсные ограничения школ, опираются на существующие процедуры и документы и не создают избыточной отчётности.
• Непрерывное улучшение и опора на данные. Школа улучшает показатели относительно собственных базовых (исходных) значений; решения принимаются на основе собираемых данных.
• Поэтапность и универсальность. Низкий порог входа для всех типов школ и последовательное движение к более высоким уровням признания.

4.4. Цели зелёной школы в Казахстане

Каждая цель раскрывается через задачи системного уровня (министерства, Национальная академия образования) и уровня школы. Критерии настоящего стандарта относятся к уровню школы.

4.5. Международные рамки, положенные в основу стандарта

Структура стандарта опирается на синтез международных подходов. Несмотря на различия в терминологии, они сходятся в понимании зелёной школы как пространства, где обучение, практика и ценности устойчивого развития взаимосвязаны.

Региональный и страновой опыт (США, Нидерланды, Узбекистан, Армения, Грузия, Туркменистан, Индия, Сингапур, Россия) показывает, что устойчивые программы зелёных школ строятся на самооценке, мониторинге и постепенном улучшении, а не на жёстких единых лимитах, установленных до появления данных.

5. Структура стандарта и система оценки

5.1. Критерии, индикаторы и методы проверки

Стандарт содержит 36 критериев, распределённых по пяти компонентам. Каждому критерию соответствует один или несколько индикаторов — конкретных вопросов, на которые школа отвечает при самооценке; всего индикаторов 110. По каждому критерию указан метод проверки — документы или наблюдения, подтверждающие ответ при выборочном аудите или внешней верификации.

Разграничение критериев и индикаторов принципиально для последующей интеграции с национальной системой мониторинга: критерий отражает управленческое или инфраструктурное решение школы, а индикатор является единицей данных, пригодной для агрегации.

5.2. Подход к измерению: непрерывное улучшение

Стандарт намеренно не устанавливает жёстких лимитов потребления ресурсов и целевых значений охвата, за исключением норм, уже закреплённых в законодательстве. Причина в отсутствии базовых данных: до первого цикла самооценки неизвестно фактическое распределение школ по большинству показателей, а лимиты, установленные без данных, либо окажутся недостижимыми для большинства школ, либо не потребуют никаких усилий.

Вместо этого применяется модель непрерывного улучшения: школа определяет значимые аспекты воздействия и локальные риски, измеряет их, улучшает показатели относительно собственных базовых (исходных) значений, повторно оценивает результат и ставит новые цели. Первая самооценка фиксирует базовые (исходные) значения школы.

Агрегирование данных по стране даёт системную картину: если в первый год о наличии свободного доступа к безопасной питьевой воде отчитались 70 % школ, а во второй — 75 %, зафиксировано улучшение на уровне системы. По результатам пилота и первых циклов мониторинга количественные ориентиры и лимиты могут быть введены с привязкой к климатическим районам (приложение Б) и типам школ.

5.3. Обязательные и дополнительные критерии

Критерии делятся на два типа.

• Обязательные критерии (15) образуют базовый уровень зелёной школы и одинаковы для всех школ. Они охватывают минимальную управленческую рамку, учёт ресурсов, доступ к воде и санитарии, интеграцию тем в обучение, подготовку педагогов и работу с сообществом. Баллы за них не начисляются: они либо выполнены, либо нет.
• Дополнительные критерии (21) отражают продвинутые и лидерские практики. За каждый выполненный дополнительный критерий начисляются баллы. 

5.4. Веса баллов

Дополнительные критерии имеют разный вес в зависимости от значимости практики, её вклада в климатическую устойчивость и защиту здоровья детей, а также трудоёмкости внедрения:

Максимально возможная сумма дополнительных баллов составляет 44 балла при полной применимости всех критериев. Распределение весов приведено в разделе 6 и в приложении В и подлежит калибровке по результатам пилотного применения.

5.5. Уровни признания

Школе присваивается один из трёх уровней:

Пороги задаются в доле от пула баллов, доступного конкретной школе, то есть от суммы весов после исключения критериев, отмеченных «не применимо». Это выравнивает условия для школ разного размера и типа.

Требование минимальной доли баллов в каждом компоненте (столбец «дополнительные условия») исключает ситуацию, при которой школа получает высокий уровень за счёт активной внеурочной работы при слабой проработке инфраструктуры и управления рисками. 

Числовые пороги являются предварительными. Они будут уточнены по результатам пилотного применения, когда станет известно фактическое распределение школ по баллам. На этапе пилота школам не сообщается вес критериев и их принадлежность к обязательным или дополнительным: это позволяет получить неискажённую картину.

5.6. Порядок самооценки

Самооценка проводится не реже одного раза в год. Чек-лист заполняется координатором по устойчивому развитию совместно с зелёным комитетом; по каждому индикатору указываются ответ и реквизиты подтверждающего документа либо ссылка на его размещение. Документы в систему не загружаются: школа хранит их у себя.

По итогам самооценки школа формирует краткий план улучшений на следующий учебный год с указанием ответственных и сроков. План интегрируется в годовой план мероприятий и в программу развития школы. Результаты самооценки передаются в национальную информационную систему, что позволяет агрегировать данные по регионам и стране.

Достоверность данных обеспечивается сочетанием трёх механизмов: указания реквизитов подтверждающих документов при заполнении, выборочной верификации на уровне региона и автоматических проверок непротиворечивости данных в информационной системе (например, резкое изменение потребления при неизменной площади здания).

6. Критерии и индикаторы

Ниже приведён полный состав критериев. Для каждого критерия указаны тип (обязательный или дополнительный), вес в баллах для дополнительных критериев, описание, индикаторы, по которым школа отвечает при самооценке, и метод проверки. 

Компонент 1. Управление, политика и мониторинг

Управленческие и институциональные механизмы, обеспечивающие устойчивость подхода зелёной школы вне зависимости от отдельных сотрудников: политика, планирование, роли, оценка рисков, работа с данными и обратная связь.

1.1. Зелёный комитет по УР

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 1

Создан коллегиальный орган с участием учащихся, представителя администрации, родителей, технического и обслуживающего персонала и партнёров.

Комитет разрабатывает политику и план развития Зелёной школы с чёткими показателями, отражающими приверженность всей школы решению проблем изменения климата и другим аспектам устойчивого развития.

Заседания проводятся и протоколируются. Комитет отвечает за сбор и передачу индикаторов по стандарту и доносит информацию о стандарте до коллектива школы.

В составе комитета формируется ученическая мониторинговая группа, которая ведёт наблюдение за потреблением ресурсов и за выполнением принятых школой мер.

Коллегиальный орган закрепляет ответственность за климатическую и экологическую повестку в системе управления школы и обеспечивает преемственность работы при смене отдельных сотрудников.

Индикаторы

• Создан зелёный комитет (коллегиальный орган)

Метод проверки: Ссылка на положение о комитете; Номер и дата приказа о создании комитета

1.2. Политика Зелёной школы / раздел в Программе развития школы

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 1

Школа имеет утверждённый документ — политику устойчивого развития или соответствующий раздел в Программе развития школы (ПРШ).

Документ охватывает управление энергетическими и водными ресурсами, обращение с отходами, зелёные закупки, экологическое образование, меры смягчения последствий изменения климата и адаптации к ним, взаимодействие с сообществом и готовность к чрезвычайным ситуациям.

Включает годовой план, измеримые цели и корректировку по итогам выполнения. Рекомендуется оформлять политику как раздел ПРШ и увязывать с программой «Адал азамат».

Политика переводит разовые инициативы в управленческий цикл «планируй — делай — проверяй — корректируй», благодаря чему результаты разных лет становятся сопоставимыми.

Индикаторы

• Утверждена политика Зелёной школы или раздел в ПРШ

Метод проверки: Номер и дата приказа об утверждении; Ссылка на текст политики или раздела ПРШ

1.3. Координатор по устойчивому развитию

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 1

Назначена обеспеченная ресурсом роль координатора по устойчивому развитию, который отвечает за сбор данных, заполнение чек-листа самооценки, организацию экомероприятий, взаимодействие с педагогами.

Объём роли масштабируется по числу учащихся; в малокомплектных и малых школах допускается совмещение, координатор определяется решением педсовета.

Индикаторы

• Назначен координатор по устойчивому развитию

Метод проверки: Ф.И.О. координатора; Ссылка на приказ о назначении; Должностные обязанности; План работы

1.4. Публичное размещение политики Зелёной школы

Дополнительный критерий · вес: 1 балл · индикаторов: 1

Школа совместно с учащимися приняла и разместила для публичного доступа краткий свод принципов и обязательств зелёной школы на основе политики Зелёной школы (п. 1.2).

Видимые обязательства школы поддерживают вовлечённость учащихся и родителей.

Индикаторы

• Свод принципов и обязательств размещён в публичном доступе

Метод проверки: Ссылка на публикацию (сайт, страница в соцсети) или фото стенда

1.5. Обратная связь сообщества школы

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 1

Не реже одного раза в год школа собирает мнения учащихся, педагогов и родителей по вопросам устойчивого развития, проектирования и благоустройства помещений и пришкольной территории (опрос, ящик предложений, встреча и др.).

Результаты обратной связи используются при подготовке годового плана: школа фиксирует, какие предложения приняты в работу, а какие отклонены и по какой причине.

Индикаторы

• Обратная связь собирается не реже одного раза в год

Метод проверки: Опросные листы; отчёт или протокол опроса либо встречи

1.6. Оценка климатических и экологических рисков

Дополнительный критерий · вес: 3 балла · индикаторов: 1

Школа провела и задокументировала качественную оценку локальных рисков по типовому шаблону с учётом регионального профиля угроз: засуха и жара, морозы и бураны, паводки и сели, качество воздуха или воды. Оценка опирается на вводный обучающий модуль.

Оценка рисков определяет, какие меры адаптации для школы приоритетны. Чтобы критерий не зависел от наличия у школы специальной экспертизы, оценка выполняется по типовому шаблону с опорой на региональный профиль рисков и вводный обучающий модуль.

Индикаторы

• Проведена и задокументирована оценка климатических и экологических рисков

Метод проверки: Ссылка на документ оценки рисков

Компонент 2. Инфраструктура, ресурсы и экологическое воздействие школы

Экологическая эффективность и климатическая устойчивость зданий, инженерных систем и территории. Физическая среда школы одновременно снижает воздействие на климат, защищает здоровье детей и служит учебным материалом.

2.1. Учёт энергопотребления

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 3

Школа ведёт годовой учёт потребления электроэнергии. В снятии и сведении показаний участвует ученическая мониторинговая группа зелёного комитета; она же отслеживает выполнение принятых мер по энерго- и водосбережению.

При росте потребления более чем на 20% к предыдущему году школа проводит анализ и внедряет корректирующие меры. Сравнение с предыдущим годом выполняется автоматически в информационной системе по данным предыдущего цикла самооценки; при первом заполнении не рассчитывается.

Индикаторы

• Ведётся годовой учёт потребления электроэнергии
• Потребление электроэнергии за отчётный учебный год, кВт·ч
• Мониторинг потребления ведётся с участием ученической мониторинговой группы

Метод проверки: Журнал учёта; счета; выгрузка из ГЭР

2.2. Приборы учёта электроэнергии

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 1

В школе установлены и исправны приборы учёта электроэнергии.

Индикаторы

• Установлены приборы учёта электроэнергии

Метод проверки: Фото

2.3. Учёт водопотребления

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 2

Школа ведёт годовой учёт водопотребления. В снятии и сведении показаний участвует ученическая мониторинговая группа зелёного комитета; она же отслеживает выполнение принятых мер по энерго- и водосбережению. 

При росте потребления более чем на 20% к предыдущему году школа проводит анализ и внедряет корректирующие меры. Сравнение с предыдущим годом выполняется автоматически в информационной системе по данным предыдущего цикла самооценки; при первом заполнении не рассчитывается.

Для регионов с дефицитом воды учёт водопотребления служит отправной точкой для мер водосбережения и выявления скрытых потерь.

Индикаторы

• Ведётся годовой учёт водопотребления
• Потребление воды за отчётный учебный год, м³

Метод проверки: Журнал учёта; счета поставщика

2.4. Приборы учёта водопотребления

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 1

В школе установлены и исправны приборы учёта водопотребления.

Приборы учёта позволяют обнаруживать утечки, которые в зданиях старой постройки дают заметную долю потерь воды.

Индикаторы

• Установлены приборы учёта водопотребления

Метод проверки: Фото

2.5. Питьевая вода

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 3

Обеспечен свободный доступ к безопасной питьевой воде.

Особое внимание таким зонам как: спортзал, столовая, пришкольная территория и спортплощадка в жаркий сезон

Постоянный доступ к безопасной питьевой воде в течение учебного дня — ключевая мера защиты детей от обезвоживания и теплового стресса в жаркий период. 

Индикаторы

• Обеспечен свободный доступ к безопасной питьевой воде
• Число точек доступа к питьевой воде, шт.
• Источник водоснабжения (основной, выбор одного варианта): централизованный (водопровод); скважина; централизованный с фильтрами; бутилированная вода; иное (указать)

Метод проверки: Фото точек доступа; Протоколы исследования качества воды

2.6. Санитария

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 6

Обеспечено достаточное количество раздельных санузлов для мальчиков и девочек; поддерживаются чистота и исправность, наличие мыла и средств сушки рук.

Оборудованы кабины для девочек, закрывающиеся изнутри, с закрывающимся контейнером для отходов; с доступом к воде, мылу, туалетной бумаге и средствам для сушки рук.

Исправные, чистые и приватные санитарные помещения относятся к базовым условиям здоровой школьной среды и напрямую влияют на посещаемость, прежде всего девочек подросткового возраста.

Индикаторы

• Санузлы раздельные для мальчиков и девочек
• Санузлы расположены внутри здания
• Число унитазов для девочек, шт.
• Число унитазов для мальчиков, шт.
• Оборудована кабина личной гигиены для девочек
• Число кабин личной гигиены, шт.

Метод проверки: Фото; Данные технического паспорта здания

2.7. Зелёная зона

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 1

Имеется озеленённая пришкольная территория с приоритетом местных и засухоустойчивых видов; Формы озеленения адекватны климатической зоне.

Индикаторы

• Имеется озеленённая территория.

Метод проверки: Фото; описание использования; данные о площади участка

2.8. Температурный режим и микроклимат помещений

Дополнительный критерий · вес: 3 балла · индикаторов: 4

Соблюдаются нормы температуры в учебных помещениях по Санитарным правилам и Гигиеническим нормативам; ведётся журнал замеров, по возможности силами учащихся.

Замеры температуры и относительной влажности проводятся в холодный период года, в том числе в периоды включения и отключения отопления, и в жаркий период. В учебных помещениях установлены термометры.

Температурный режим — прямой индикатор теплового стресса и переохлаждения в учебных помещениях. Замеры, выполняемые силами учащихся, одновременно служат учебной практикой работы с данными.

Индикаторы

• Ведётся журнал замеров температуры
• В учебных помещениях установлены термометры
• Средняя температура в учебных помещениях в холодный период, °C
• Средняя температура в учебных помещениях в жаркий период, °C

Метод проверки: Журнал замеров температуры; протокол лабораторно-инструментальных исследований микроклимата

2.9. Меры энергоэффективности

Дополнительный критерий · вес: 3 балла · индикаторов: 12

Реализованы дополнительные меры снижения потребления энергии.

Меры энергоэффективности одновременно снижают выбросы парниковых газов, расходы школы и её уязвимость к перебоям энергоснабжения в периоды пиковых нагрузок.

Индикаторы

• LED-освещение (светодиодное)
• Датчики присутствия (включение в присутствии человека)
• Датчики освещенности (включение в темное время суток)
• Терморегуляторы на батареях
• Снижение или отключение отопления ночью, в выходные и каникулы.
• Утепление кровли и перекрытия над подвалом
• Тамбуры, доводчики, тепловые завесы на входах.
• Наружное затенение и термошторы/жалюзи
• Регулярная очистка по графику светильников и окон
• Приточно-вытяжная вентиляция с рекуперацией тепла.
• Солнечные панели, солнечные коллекторы для горячей воды
• Проведен энергоаудит

Метод проверки: Фото; Отчёт об энергоаудите

2.10. Меры эффективного использования воды

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 5

Реализованы меры снижения потребления воды: водосберегающие устройства на смесителях и в санузлах.

Водосберегающее оборудование даёт эффект без изменения поведения пользователей и особенно значима для регионов с дефицитом воды.

Индикаторы

• Аэраторы и ограничители расхода на смесителях
• Смесители с бесконтактным управлением или самозакрывающиеся (нажимные) краны
• Унитазы с двухрежимным сливом
• Писсуары с датчиком
• Регулярный осмотр подтекающих бачков и кранов

Метод проверки: Фото

2.11. Сокращение отходов

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 11

Реализуются меры сокращения отходов.

Сокращение отходов у источника даёт больший экологический и образовательный эффект, чем последующая сортировка, и не зависит от наличия перерабатывающей инфраструктуры в регионе.

Индикаторы

• Отказ от закупки одноразовой посуды, скатертей.
• Заправка картриджей вместо замены.
• Отказ от одноразовых шаров, пластиковых декораций на праздниках и линейках.
• Отказ от ламинирования
• Двусторонняя, чёрно-белая печать по умолчанию.
• Перевод документооборота в электронный вид.
• Отказ от печати презентаций и раздаточных материалов, если в учебном помещении есть экран.
• Возможность выбора порции или отказа от блюда в столовой для сокращения пищевых отходов.
• Пункт или регулярные акции обмена: книги, учебники, одежда, спортивная и школьная форма, канцелярия, игрушки.
• Передача формы и учебников следующим классам.
• Повторное использование материалов в творчестве и на уроках труда.

Метод проверки: Фото; описание практик

2.12. Раздельный сбор отходов

Дополнительный критерий · вес: 1 балл · индикаторов: 4

Установлены контейнеры и организован раздельный сбор отходов (минимум две фракции) с передачей на переработку, в том числе через мобильное приложение «Жасыл Даму». При отсутствии инфраструктуры переработки в регионе критерий помечается «не применимо».

Индикаторы

• Организован раздельный сбор отходов
• Число фракций раздельного сбора
• Наименования фракций
• Объём отходов, переданных на переработку, кг/год

Метод проверки: Фото контейнеров и зоны сбора; договор с переработчиком

2.13. Низкоэмиссионные и экомаркированные материалы

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 2

Школа включает зелёные критерии в технические спецификации закупок в рамках законодательства о госзакупках, отдавая приоритет низкоэмиссионным краскам и материалам, чистящим средствам и санитарной продукции с экологическими преимуществами. Для школ без самостоятельных закупок критерий помечается «не применимо».

Индикаторы

• Зелёные критерии включены в технические спецификации закупок
• Ссылка на техническую спецификацию с «зелёными» требованиями

Метод проверки: Спецификации закупок; экосертификаты; сведения о фактически закупленных зелёных материалах.

2.14. Организация пришкольной территории

Дополнительный критерий · вес: 3 балла · индикаторов: 7

На пришкольной территории применяются меры защиты от жары и рационального водопользования.

Индикаторы

• Навесы, перголы, теневые паруса или тень от деревьев над входом, спортплощадкой, зоной отдыха
• Наружное затенение окон (козырьки, ставни, вертикальное озеленение фасада)
• Светлые покрытия вместо тёмного асфальта в местах пребывания детей
• Капельный полив вместо шланга
• Сбор дождевой воды с кровли для полива
• Мульчирование приствольных кругов и клумб
• Сокращение площади поливного газона в пользу засухоустойчивых посадок

Метод проверки: Фото; описание мер

2.15. Доступность для маломобильных групп

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 1

Обеспечена комплексная доступность объекта на всех уровнях: территория, входы, пути передвижения, кабинеты, санузлы, питание, точки воды, рекреация.

Доступность среды обеспечивает равный доступ к образованию и одновременно определяет возможность безопасной эвакуации всех учащихся при чрезвычайных ситуациях.

Индикаторы

• Обеспечена комплексная доступность объекта

Метод проверки: Акт обследования доступности; фото

2.16. Альтернативный транспорт

Дополнительный критерий · вес: 1 балл · индикаторов: 1

В зоне входа и на территории школы оборудованы места для хранения велосипедов, самокатов и других средств индивидуальной мобильности.

Инфраструктура для велосипедов и средств индивидуальной мобильности поддерживает низкоуглеродную мобильность и физическую активность учащихся.

Индикаторы

• Оборудованы места хранения средств индивидуальной мобильности

Метод проверки: Фото

Компонент 3. Обучение и культура устойчивого развития

Интеграция тем климата и устойчивого развития в содержание образования, проектная и внеурочная деятельность, повседневные практики школы и измерение образовательных результатов.

3.1. Использование тем климата и устойчивого развития в учебных планах

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 3

Темы изменения климата и устойчивого развития используются в разных предметах и на всех уровнях обучения, что отражается в учебных планах и планах уроков; проводятся «зелёные уроки» с адаптацией к локальному контексту.

Интеграция опирается на действующие типовые учебные планы. Содержание включает как причины и последствия изменения климата, так и практические меры адаптации, актуальные для региона школы.

Индикаторы

• Темы климата и УР интегрированы в предметы на всех уровнях обучения
• Число предметов, в которые интегрированы темы
• Число обучающихся, охваченных указанными предметами

Метод проверки: Типовые учебные планы и рабочие программы

3.2. Внутришкольные ученические проекты, мероприятия и дополнительное образование

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 4

Реализуются ученические исследовательские проекты по климату и экологии.

Проводятся внутришкольные мероприятия (конкурсы, фестивали, конференции), где учащиеся представляют проекты и обмениваются идеями. 

Работают секции и кружки дополнительного образования по темам климата, экологии и устойчивого развития.

Проектная и внеурочная деятельность переводит знания в действие и формирует агентность — ощущение возможности влиять на ситуацию, что снижает климатическую тревожность учащихся.

Индикаторы

• Число проектов и исследований
• Число мероприятий (конкурсы, фестивали, конференции)
• Число секций и кружков дополнительного образования по темам УР
• Число учащихся, охваченных проектами, мероприятиями и секциями

Метод проверки: Описания и отчёты проектов; программы, фото и отчёты мероприятий; перечень секций

3.3. Повседневные устойчивые практики и информирование

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 11

В школе закреплены и регулярно применяются повседневные практики ресурсосбережения и ответственного поведения с участием учащихся. Практики зафиксированы в локальном документе (приказ, экокодекс школы, положение, график дежурств) и не зависят от инициативы отдельного педагога. Ведётся видимое информирование о бережном отношении к ресурсам, изменении климата и готовности к его последствиям.

Индикаторы

• Мониторинг показаний приборов учёта энергии и воды силами учащихся с ведением записей.
• Энергосбережение: выключение света и техники, режим проветривания, использование жалюзи при перегреве.
• Водосбережение: контроль за кранами, выявление и устранение подтеканий.
• Раздельный сбор отходов.
• Сокращение образования отходов: использование собственных бутылок для воды.
• Сокращение пищевых отходов в столовой, включая замер остатков.
• Обмен и повторное использование вещей (книги, форма, канцелярия).
• Уход за зелёной зоной, школьным садом, огородом или теплицей.
• Контроль микроклимата в кабинетах: температура, влажность, качество воздуха.
• Устойчивая мобильность: ходьба, велосипед, самокат по пути в школу.
• Ведётся видимое информирование (экостенд, плакаты, инфографика)

Метод проверки: Фото плакатов и информационных материалов; план мероприятий

3.4. Обучение в природной среде

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 1

Пришкольная территория и местное биоразнообразие используются как учебная среда; в практику включены выездные форматы: экскурсии, экспедиции, походы, наблюдения, занятия на открытом воздухе. Школа выступает «живой лабораторией».

Наблюдения за местным биоразнообразием, микроклиматом и состоянием зелёных насаждений связывают учебное содержание с местным контекстом.

Индикаторы

• Используются форматы обучения в природной среде

Метод проверки: Описания занятий; фото

3.5. Измерение результатов обучения устойчивому развитию

Дополнительный критерий · вес: 3 балла · индикаторов: 2

Применяется анкета самооценки учащихся или диагностическая работа, охватывающая три блока:

знания — понимание причин и последствий изменения климата, представление о ресурсосбережении;

отношение — готовность действовать, ощущение возможности повлиять на ситуацию;

поведение — что учащийся фактически делает в школе и дома.

Измерение охватывает контрольные параллели (например, 4, 9 и 11 классы) и повторяется в тех же параллелях в следующем учебном году. Результаты сравниваются с предыдущим измерением и учитываются при корректировке годового плана.

Инструмент оценивания школа может разработать сама или использовать типовую анкету, разработанную в рамках стандарта.

Измерение знаний, отношения и поведения позволяет школе увидеть динамику относительно собственных базовых (исходных) значений, а системе управления образованием — оценить результативность климатического образования по стране.

Индикаторы

• Проводится измерение знаний, отношения и поведения учащихся в области климата и устойчивого развития
• Охваченные параллели (перечислить, например: 4, 9, 11 классы)

Метод проверки: Результаты опросов «до и после»

Компонент 4. Кадровый потенциал и профессиональное развитие

Способность коллектива реализовывать подход зелёной школы: подготовка педагогов, методическая поддержка, вовлечение всего персонала и признание вклада сотрудников.

4.1. Повышение квалификации педагогов

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 3

Педагоги проходят повышение квалификации по темам климата и устойчивого развития; программы составляют не менее 72 часов и засчитываются при аттестации педагогов.

Содержание программ может охватывать влияние изменения климата на здоровье детей, порядок действий при экстремальных погодных явлениях, климатическую грамотность и практические меры адаптации на уровне школы и сообщества.

Индикаторы

• Педагоги проходят повышение квалификации по темам климата и УР
• Число педагогов, прошедших повышение квалификации за отчётный год, чел.
• Названия курсов и программ

Метод проверки: Удостоверения о повышении квалификации

4.2. Доступ к методическим материалам

Дополнительный критерий · вес: 1 балл · индикаторов: 2

Педагоги обеспечены доступом к методическим материалам по устойчивому развитию, в том числе цифровым (национальные и региональные онлайн-ресурсы и платформы).

Доступ к готовым методическим материалам снижает нагрузку на педагога и повышает устойчивость практики при смене кадров.

Индикаторы

• Обеспечен доступ к методическим материалам по УР
• Перечень используемых ресурсов и платформ

Метод проверки: Перечень или ссылки на материалы

4.3. Внутришкольный обмен опытом

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 2

Организован внутришкольный обмен опытом и знаниями: открытые уроки, методические объединения, обсуждения практик.

Внутришкольный обмен закрепляет практику на уровне коллектива, а не отдельных энтузиастов.

Индикаторы

• Организован внутришкольный обмен опытом
• Число мероприятий по обмену опытом

Метод проверки: Планы методобъединений; протоколы

4.4. Вовлечение технического и обслуживающего персонала

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 1

Технический, обслуживающий персонал и работники столовой проинструктированы и вовлечены в ресурсосбережение и поддержание здоровой среды.

Значительная часть повседневных решений по энергии, воде и отходам принимается техническим и обслуживающим персоналом, поэтому его вовлечение прямо влияет на результат.

Индикаторы

• Персонал проинструктирован и вовлечён в ресурсосбережение

Метод проверки: Журнал инструктажей; интервью с персоналом

4.5. Учёт в стимулировании

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 1

Деятельность по устойчивому развитию учтена в Положении о доплатах и надбавках или критериях КТУ; педагоги получают стимулирующие выплаты.

Учёт деятельности по устойчивому развитию в системе стимулирования делает нагрузку координатора и педагогов признанной и оплачиваемой, что критично для долгосрочной устойчивости внедрения.

Индикаторы

• Деятельность по УР учтена в системе стимулирования педагогов

Метод проверки: Положение о доплатах; приказы

Компонент 5. Вовлечение сообщества и партнёрства

Выход школы за собственные границы: партнёрства, участие семей, общественная активность учащихся и тиражирование практик в регионе.

5.1. Партнёрства с организациями

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 3

Действует хотя бы одно партнёрство по устойчивому развитию с внешней организацией: местное сообщество, НКО, бизнес, органы власти, университеты, межшкольные сети.

Партнёрство направлено на привлечение внешних экспертных ресурсов и реализацию проектов на уровне местного сообщества; предполагает консультации, сбор обратной связи и адаптацию деятельности школы.

Индикаторы

• Действует хотя бы одно партнёрство по УР
• Число действующих партнёрств
• Наименования партнёров

Метод проверки: Соглашения и меморандумы

5.2. Общественная активность учащихся

Обязательный критерий · баллы не начисляются · индикаторов: 3

Учащиеся инициируют и участвуют в общественных экологических мероприятиях за пределами школы: озеленение, уборка территорий, экскурсии, походы.

Школа обеспечивает участие обучающихся в экологических мероприятиях и проектах Единой программы «Адал азамат».

Не реже одного раза в год школа проводит собственную просветительскую кампанию для местного сообщества по климатическим рискам своей местности и мерам готовности к ним.

Индикаторы

• Учащиеся участвуют в общественных экологических мероприятиях вне школы
• Число мероприятий вне школы за отчётный год
• Проведена просветительская кампания для местного сообщества

Метод проверки: Фото; отчёты о мероприятиях

5.3. Вовлечение родителей и семей

Дополнительный критерий · вес: 2 балла · индикаторов: 2

Родители вовлечены в инициативы школы по устойчивому развитию: участвуют в мероприятиях, акциях и совместных проектах.

Вовлечение семей переносит устойчивые практики за пределы школы и повышает готовность сообщества к климатическим рискам, актуальным для региона.

Индикаторы

• Родители вовлечены в инициативы школы по УР
• Число родителей, участвовавших в мероприятиях за отчётный год

Метод проверки: Фото; описание мероприятий

5.4. Обмен опытом и роль ресурсного центра

Дополнительный критерий · вес: 3 балла · индикаторов: 2

Школа документирует практики и участвует в обмене опытом с другими школами на региональном и республиканском уровне (форумы, фестивали).

Школа выступает ресурсным центром или наставником для других школ; её практики тиражируются в регионе.

Тиражирование практик через ресурсные центры и наставничество — механизм масштабирования стандарта, не требующий дополнительных бюджетных затрат.

Индикаторы

• Школа участвует в обмене опытом и трансляции практик
• Число школ, для которых школа выступает ресурсным центром или наставником

Метод проверки: Публикации; материалы выступлений; подтверждения тиражирования

7. Внедрение и связь с национальным мониторингом

Внедрение стандарта предполагает последовательность шагов на уровне школы и на уровне системы.

На уровне школы: назначение координатора и формирование зелёного комитета, прохождение вводных обучающих модулей, проведение оценки климатических и экологических рисков, утверждение политики или соответствующего раздела программы развития школы, первая самооценка и формирование плана улучшений.

На уровне системы: включение показателей зелёной школы в национальную образовательную базу данных, обеспечение автоматического расчёта производных показателей, подготовка методических рекомендаций и программ повышения квалификации педагогов, организация выборочной верификации и присвоения уровней, а также публикация агрегированных данных.

Пилотное тестирование стандарта планируется в нескольких регионах с охватом разных климатических районов и типов школ. Задачи пилота: проверить понятность формулировок, оценить трудоёмкость заполнения, получить фактическое распределение школ по критериям и откалибровать пороги уровней и веса баллов. Перечень системных индикаторов национального уровня приведён в приложении А, соответствие регионов климатическим районам — в приложении Б.

8. Библиография

8.1. Нормативные правовые акты и стратегические документы Республики Казахстан

• Конституция Республики Казахстан, принятая на республиканском референдуме 15 марта 2026 года (введена в действие с 1 июля 2026 года); пункт 1 статьи 3. https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2600000000
• Экологический кодекс Республики Казахстан от 2 января 2021 года № 400-VI. https://adilet.zan.kz/rus/docs/K2100000400
• Закон Республики Казахстан «Об образовании» от 27 июля 2007 года № 319-III. https://adilet.zan.kz/rus/docs/Z070000319_
• Указ Президента Республики Казахстан от 30 июля 2024 года № 611 «Об утверждении Национального плана развития Республики Казахстан до 2029 года». https://adilet.zan.kz/rus/docs/U2400000611
• Указ Президента Республики Казахстан от 2 февраля 2023 года № 121 «Об утверждении Стратегии достижения углеродной нейтральности Республики Казахстан до 2060 года». https://adilet.zan.kz/rus/docs/U2300000121
• Указ Президента Республики Казахстан от 30 мая 2013 года № 577 «О Концепции по переходу Республики Казахстан к «зелёной экономике». https://adilet.zan.kz/rus/docs/U1300000577
• Постановление Правительства Республики Казахстан от 28 марта 2023 года № 249 «Об утверждении Концепции развития дошкольного, среднего, технического и профессионального образования Республики Казахстан на 2023–2029 годы». https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2300000249
• Постановление Правительства Республики Казахстан от 31 октября 2024 года № 910 «Об утверждении Концепции развития экологической культуры «Таза Қазақстан» на 2024–2029 годы». https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2400000910
• Постановление Правительства Республики Казахстан от 30 ноября 2022 года № 963 «Об утверждении пилотного национального проекта в области образования «Комфортная школа». https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2200000963
• Приказ Министра просвещения Республики Казахстан от 30 июля 2024 года № 194 «Об утверждении единой программы воспитания «Адал азамат» в организациях образования». https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=36168083
• Приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 5 августа 2021 года № ҚР ДСМ-76 «Об утверждении Санитарных правил «Санитарно-эпидемиологические требования к объектам образования» (зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 6 августа 2021 года № 23890; с изменениями и дополнениями по состоянию на 1 сентября 2025 года). https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100023890
• СП РК 2.04-01-2017 «Строительная климатология», утверждён и введён в действие приказом Комитета по делам строительства и жилищно-коммунального хозяйства Министерства по инвестициям и развитию Республики Казахстан от 20 декабря 2017 года № 312-НҚ (с изменениями и дополнениями по состоянию на 13 мая 2025 года).
• Стратегия «Казахстан-2050»: новый политический курс состоявшегося государства (Послание Президента Республики Казахстан от 14 декабря 2012 года). https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1200002050
• Приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 16 февраля 2022 года № ҚР ДСМ-15 «Об утверждении Гигиенических нормативов к физическим факторам, оказывающим воздействие на человека» (зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 17 февраля 2022 года № 26831). https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2200026831
• Приказ Министра здравоохранения Республики Казахстан от 21 апреля 2021 года № ҚР ДСМ-32 «Об утверждении Гигиенических нормативов к безопасности среды обитания» (зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 22 апреля 2021 года № 22595). https://adilet.zan.kz/rus/docs/V2100022595
• СН РК 3.06-01-2011 «Доступность зданий и сооружений для маломобильных групп».
• СП РК 3.06-101-2012 «Проектирование зданий и сооружений с учётом доступности для маломобильных групп населения. Общие положения» (с изменениями и дополнениями по состоянию на 27 ноября 2019 года).
• Закон Республики Казахстан «О государственных закупках».

8.2. Международные рамки, стандарты и концепции зелёной школы

• UNESCO. Green School Quality Standard: Greening every learning environment. Paris, 2024. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000390028
• UNESCO. What you need to know about green schools. https://www.unesco.org/en/articles/what-you-need-know-about-green-schools
• UNICEF Europe and Central Asia Regional Office. Regional Green School Platform (Центральная Азия), 2026. https://www.unicef.org/eca/reports/regional-green-school-platform
• UNICEF. Towards Climate Resilient Education Systems: A Tool for Reflection, Dialogue and Progress Assessment for Ministries of Education and its Partners.
• UNICEF Europe and Central Asia Regional Office. Learning for a Green Future: A Programme Guide to Climate-Responsive Education for UNICEF Country Offices.
• Global Partnership for Education. Climate-Smart Education Systems: рамка планирования климатически устойчивых систем образования.
• Foundation for Environmental Education. Eco-Schools: Seven Steps methodology. https://www.ecoschools.global/
• GADRRRES. Comprehensive School Safety Framework 2022–2030 for Child Rights and Resilience in the Education Sector, 2022. https://gadrrres.net/comprehensive-school-safety-framework
• Greening Education Partnership (UNESCO, 2022) и повестка ESD for 2030
• ISO 14001:2015. Системы экологического менеджмента. Требования и руководство по применению
• UNICEF. Дети в Казахстане и климатические угрозы (по данным Children’s Climate Risk Index, приведённым представительством ЮНИСЕФ в Казахстане). https://astanatimes.com/2025/01/nurturing-futures-together-unicef-and-kazakhstans-collaboration-on-climate-change-and-cyber-safety/
• UNICEF Kazakhstan. Устойчивость к бедствиям. https://www.unicef.org/kazakhstan/устойчивость-к-бедствиям
• UNICEF. Пресс-релиз, 16 июня 2026 года. https://www.unicef.org/kazakhstan/Пресс-релизы/почти-половина-детей-в-мире-подвергается-воздействию-как-минимум-трех-накладывающихся
• UNICEF. Central Asian countries endorse Regional Green School Platform to advance climate-resilient education systems. Пресс-релиз, 23 апреля 2026 года. https://www.unicef.org/kazakhstan/en/press-releases/central-asian-countries-endorse-regional-green-school-platform-advance-climate
• Конвенция Организации Объединённых Наций о правах ребёнка (1989); Казахстан присоединился в 1994 году.
• Парижское соглашение (2015) и определяемый на национальном уровне вклад (ОНУВ) Республики Казахстан.
• Повестка дня в области устойчивого развития на период до 2030 года: ЦУР 4.7 и ЦУР 13; Добровольный национальный обзор Республики Казахстан.
• Декларация о детях, молодёжи и действиях в области климата (Declaration on Children, Youth and Climate Action); Казахстан присоединился в 2025 году.

8.3. Проектные документы

• Грачева Ю. А. Аналитический обзор «Международные и национальные подходы к зелёным школам и их интеграция в национальную образовательную политику Казахстана». Предварительная локализованная рамка зелёной школы для Казахстана. ЮНИСЕФ Казахстан, 2026

Приложение А. Системные индикаторы национального уровня

Не заполняются школой; собираются в информационных системах и используются для оценки внедрения стандарта на уровне страны.

Приложение Б. Соответствие региона и климатического района

Климатический район определяется по СП РК 2.04-01-2017 и используется при интерпретации данных о потреблении энергии и воды, а также при выборе приоритетных мер адаптации.

Приложение В. Чек-лист самооценки школы

Чек-лист является рабочей формой сбора данных. Школа заполняет столбцы «Ответ» и «Подтверждающий документ»; баллы и уровень в форме не рассчитываются. Обязательные критерии отмечены звёздочкой. Полная электронная версия ведётся в формате электронной таблицы.

Общие сведения об организации

Раздел заполняется один раз за отчётный цикл и передаётся вместе с результатами самооценки в национальную информационную систему.

Чек-лист критериев: индикаторы и собираемая информация